Een kettingreactie aan tegenslagen door bezuinigingen op de zorg: 'De kans op financiële problemen is reëel'
In dit artikel:
Het Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting (Nibud) waarschuwt dat de voorgenomen bezuinigingen van het kabinet-Jetten mensen met een beperking of chronische ziekte hard zullen treffen. Op basis van berekeningen concludeert het Nibud dat huishoudens die van meerdere regelingen afhankelijk zijn door samenhangende wijzigingen tot ongeveer €300 per maand (ruim €3.500 per jaar) kunnen verliezen. Die schok volgt niet alleen uit directe korting op uitkeringen, maar ook uit elkaar versterkende effecten: het wegvallen van aftrekposten maakt het belastbaar inkomen hoger, verlaagt zorgtoeslag en verhoogt inkomensafhankelijke eigen bijdragen.
De minderheidscoalitie (D66, CDA, VVD) wil in het coalitieakkoord 2026–2030 bijna €6,5 miljard op sociale zekerheid besparen en zo’n €10 miljard per jaar op zorg. Concreet staan maatregelen op de agenda zoals het verhogen van het eigen risico van €385 naar €455, het afschaffen van de belastingaftrek voor specifieke zorgkosten, hogere eigen bijdragen voor ondersteuning bij zelfstandig wonen en jeugdzorg, en het verlagen van arbeidsongeschiktheidsuitkeringen. Vanaf 2030 zouden nieuwe aanvragers geen IVA meer krijgen en in plaats daarvan in veel gevallen een lagere WIA-uitkering (maximaal 70% in plaats van 75%) ontvangen.
Het Nibud maakte zijn analyse in opdracht van Ieder(in), samen met de Patiëntenfederatie Nederland en MantelzorgNL. Deze belangenorganisaties ontvingen de afgelopen weken duizenden bezorgde meldingen van hun achterban. Aan de hand van acht voorbeeldhuishoudens laat het Nibud zien hoe uiteenlopende situaties — van een alleenstaande met een motorische beperking tot een gezin met een kind met een beperking — worden geraakt. Exacte aantallen zijn niet te geven door de complexiteit en wisselende samenstelling van regelingen.
Politiek is er verzet: vakbonden, belangenorganisaties en partijen uit coalitie en oppositie bekritiseren de plannen. Minister Hans Vijlbrief paste reeds voorstellen (zoals de verhoging van de AOW-leeftijd) aan, maar hij en het kabinet houden vast aan ingrepen in WW en WIA om de stijgende instroom en zorgkosten te beteugelen. Het UWV meldde in september 2025 een bijna 9% hogere instroom in WW en een groeiend WIA‑bestand, vermoedelijk mede door meer psychische aandoeningen. De Tweede Kamer stemt binnenkort over moties over de bezuinigingen; hoe en in welke mate eventuele compensaties voor lage inkomens worden vormgegeven, blijft volgens het Nibud onduidelijk.