Een Europees compliment voor de Nederlandse Omgevingswet: er wordt meer gebouwd

In dit artikel:

De Europese Commissie heeft vorige week een beleidsnota gepresenteerd die voor het eerst gericht is op betaalbare huisvesting in de EU. De aanleiding is oplopende woningtekorten en groeiende dakloosheid in veel lidstaten; in Nederland ziet 52% van de bevolking stagnerende woningbouw als het meest urgente probleem, volgens de nieuwste Eurobarometer. De nota treedt in de voetsporen van de Europese pijler voor sociale rechten uit 2017, waarin waardige en betaalbare huisvesting al als doel werd genoemd.

Als voorbeeld van doeltreffend beleid prijst de Commissie de Nederlandse Omgevingswet, die twee jaar geleden werd ingevoerd. Waar vooraf veel ambtelijke bezwaren en vertragingen werden verwacht, is de vergunningverlening nu sterk versneld: door integratie van procedures bij één loket is de doorlooptijd gedaald van ongeveer 22 naar circa 8 weken. Dat wordt door Brussel als leerzaam gezien voor andere lidstaten.

De nota benadrukt dat de EU niet bedoeld is om nationale overheden te overrulen, maar juist om meerlaags bestuur (samenwerking tussen EU-, nationale, regionale en lokale niveaus) te ondersteunen. Concreet kunnen EU-instrumenten helpen door:
- de interne markt voor bouwmaterialen beter te laten functioneren om prijsexplosies terug te dringen;
- procedures en vergunningstrajecten te versnellen door good practices te delen en regelgeving te stroomlijnen;
- staatssteunregels zodanig te hanteren dat overheidssteun kan bijdragen aan betaalbare woningen zonder concurrentieverstoringen;
- financieringskaders en regels te ondersteunen voor middenhuur, beheersbare koopprijzen en de sociale huursector, zodat jongeren en studenten sneller passende woonruimte vinden.

De Commissie presenteert zichzelf dus niet als tegenpool van nationale overheden, maar als een partner die beleidsruimte en instrumenten biedt om woningbouw en betaalbaarheid te stimuleren. De nota pleit voor een mix van marktwerking, snellere procedures en gerichte publieke interventies om de toegang tot een stabiel thuis — gezien als basis voor sociaal welzijn — voor meer Europeanen te verbeteren.