Droogste december in dertig jaar
In dit artikel:
Fryslân beleefde een december met grote weerswisselingen: extreem zacht weer in de eerste drie weken, gevolgd door een plotselinge koudekerstperiode, en uiteindelijk een zeer droge maand — de droogste december in de provincie sinds 1995.
In de eerste tien dagen domineerden depressies noordelijk van Schotland en Scandinavië; fronten passeerden Nederland en brachten op 6–9 december neerslag en aanvoer van zachte lucht uit zuid tot zuidwest. Drie dagen op rij kwam het kwik boven de 12 °C uit en nachten bleven vaak boven 10 °C. Vanaf de 11e zorgde een hoog boven Zuid-Europa voor droog maar nog steeds zacht weer; op de 18e werd het opnieuw zo’n 12 °C en bloeiende hazelaars en sneeuwklokjes leken bijna lenteachtig. Daardoor leek december op weg naar de op één na zachtste maand in honderd jaar, na 2015.
De omslag kwam echter rond 23–24 december door een nieuw hogedrukgebied boven Scandinavië; de wind draaide naar het oosten en bracht droge, continentale lucht. Met kerst ontstond een klassieke winteropstelling: hogedruk van Schotland tot de Oostzee en depressies bij het Middellandse Zeegebied. Op eerste kerstdag vroor het landinwaarts de hele dag (een ijsdag) en tijdens de nacht erna vroor het plaatselijk matig (-5 tot -7 °C), waardoor schaatsliefhebbers de eerste krassen konden zetten op ondergelopen weilanden. Beide kerstdagen waren uitzonderlijk zonnig — in veel gebieden de zonnigste ooit gemeten tijdens kerst — en op sommige plekken de koudste kerstdagen sinds 2010 of 2011/1996, afhankelijk van de plaats. De laatste écht witte kerstdagen in de hele provincie dateren uit 2009 (provinciebreed) en 2010 (oostelijk deel).
Qua neerslag viel het op dat Fryslân met een provinciegemiddelde van 32 mm tegen 86 mm normaal een van de droogste decembers in dertig jaar kende; alleen 1995 was droger (26 mm). Binnen de provincie varieerden de hoeveelheden nauwelijks: tussen circa 20 en 45 mm. De Pein (43 mm) en Oldeholtpade (42 mm) waren relatief nat, Ternaard en Schiermonnikoog kregen ongeveer 22 mm. Historisch gezien waren slechts enkele decembermaanden in de afgelopen eeuw droger (bijv. 1932, 1933, 1963).
Door de warme eerste weken bleef het maandgemiddelde in Leeuwarden met 5,9 °C ruim boven de norm van 3,9 °C. Aantal vorstdagen lag lokaal tussen 2 (Vlieland) en 8 (binnenland), waar normaal meer vorstdagen verwacht worden. Zonuren op vliegbasis Leeuwarden bedroegen 55 (norm circa 61).
Vooruitblik: een noord(west)elijke stroming voert koude poollucht over de relatief warme zee, wat buien oplevert die steeds vaker gepaard gaan met sneeuw en hagel. Vooral landinwaarts kan lokaal een sneeuwdek ontstaan; aan de kust blijft dat lastiger. Langetermijnkaarten geven geen aanwijzing voor een langdurige, strenge vorstperiode.