Documentairemaker Jessica Villerius: 'Femicide is de meest voorspelbare moord'

In dit artikel:

Documentairemakers Jessica Villerius en Henk van der Aa brengen met de vierdelige serie Fase 8: Femicide een indringende verkenning van huiselijk geweld, ‘intieme terreur’ en vrouwenmoord. Aan de hand van gesprekken met slachtoffers, nabestaanden en daders laten ze zien dat femicide in Nederland geen onvoorspelbaar familiedrama is, maar vaak het eindpunt van een herkenbaar escalatiepatroon. „Dit is de meest voorspelbare moord,” zegt Villerius over het fenomeen.

In Nederland worden jaarlijks rond de veertig vrouwen om het leven gebracht; in zo’n 25 gevallen is de dader (ex-)partner. De makers benadrukken dat individuele incidenten te vaak als op zichzelf staand worden gezien. De term ‘Fase 8’ verwijst naar de fatale slotfase: wie eerdere fases herkent, kan mogelijk voorkomen dat het zover komt. Het doel van de serie is tweeledig: waarschuwen zodat signalen eerder opgemerkt worden, en ondersteuning bieden door te laten zien dat gedupeerden niet alleen staan. De serie geeft ook ruimte aan rechtbankverslaggever Saskia Belleman, bekend van de podcast Zij is van mij, die het thema op de kaart heeft gezet.

Gewoonlijk spelen schaamte, loyaliteit en de wens de dader te beschermen een grote rol bij slachtoffers. Dat maakt melden complex en gevaarlijk; volgens Villerius zijn er gemiddeld 36 ernstige incidenten voordat een vrouw voor het eerst bij de politie aangifte doet. Nabestaandenverhalen, zoals dat van Marian Stoppelenburg — die na de moord op haar dochter Sandra ontdekte hoe lang de problemen al duurden — illustreren de persoonlijke ravage en de moeilijke keuzes rond kinderopvang en veiligheid.

Fase 8 wil het collectieve bewustzijn veranderen: door gebeurtenissen aan elkaar te koppelen kunnen omstanders en hulpverleners het volledige patroon zien en eerder ingrijpen. De serie is vanaf woensdag in januari te zien op NPO3 en via NPO Start. Villerius’ eerdere documentaires, zoals De kinderen van Ruinerwold, maakten ook maatschappelijke thema’s zichtbaar; met Fase 8 hopen zij dat signalen van gevaar minder vaak over het hoofd worden gezien.