Dit zijn de belangrijkste plannen van het kabinet Jetten voor Friesland
In dit artikel:
Na drie maanden formatie presenteerden D66, VVD en CDA vrijdagmiddag het regeerakkoord ‘Aan de slag’. Voor Friesland betekent het nieuwe minderheidskabinet onder leiding van Rob Jetten (D66), Dilan Yesilgöz (VVD) en Henri Bontenbal (CDA) een mix van extra geld, nieuwe lasten voor burgers en gerichte beleidskeuzes die provinciale prioriteiten raken.
Financiering platteland en natuur
Het kabinet vult opnieuw een fonds voor de landelijke transitie: 20 miljard euro komt beschikbaar voor maatregelen op het platteland. Daarmee kunnen provinciale plannen uit 2024 — zoals het hoger zetten van waterpeilen en herstel van bossen binnen het NPLG-kader — weer opgepakt worden.
Zorg en sociale ondersteuning
Er komt een stijging van het eigen risico in de zorg: volgend jaar wordt het eigen risico verhoogd van ongeveer 385 naar 460 euro. Per behandeling geldt een maximumeigen bijdrage van 150 euro. Voor mensen met chronische aandoeningen stelt het kabinet 350 miljoen euro beschikbaar als tegemoetkoming via gemeenten; in Friesland heeft rond een derde van de volwassenen een chronische aandoening, maar de precieze toegangseisen zijn nog onduidelijk. Huishoudelijke hulp wordt per 1 januari 2029 uit de Wmo gehaald; wie die zorg niet zelf kan regelen blijft aangewezen op gemeentelijke voorzieningen. Voor wijkverpleging wordt een eigen bijdrage ingevoerd.
Wonen en asielopvang
Het kabinet investeert structureel en eenmalig in woningbouw: vanaf 2029 1 miljard euro per jaar, vanaf 2031 nog eens 1 miljard extra voor ontsluiting, plus 1,5 miljard eenmalig. Woningcorporaties krijgen meer ruimte om te investeren. De Spreidingswet, bedoeld om asielzoekers beter over het land te verdelen, blijft voorlopig van kracht maar moet verdwijnen zodra voldoende opvangcapaciteit beschikbaar is. Er komt meer ruimte voor flexibele, tijdelijke huisvesting zonder nieuwe vergunningen, bedoeld voor statushouders, Oekraïners en Nederlanders met acute woningnood. Ook worden jaarlijkse inkomenstoetsen en een vermogenstoets voor nieuwe instroom in de sociale huursector aangekondigd; gemeenten mogen zelf prioriteiten opstellen.
Energie, economie en infrastructuur
Gaswinning op land wordt afgebouwd “verantwoord” en het kabinet geeft topprioriteit aan het oplossen van netcongestie, wat voor veel Friese bedrijven knelt. Hiervoor wordt een Crisiswet Netcongestie ingevoerd om procedures te versnellen en ingrijpen mogelijk te maken. Kleine kerncentrales worden meegenomen als optie in de energieplanning. Voor de Friese economie is positief dat het kabinet inzet op kansen in circulaire bouwmaterialen, groene chemie, biobased plastics, waterstof en de maritieme sector — sectoren waarin Friesland sterk is.
Overig
Rijksdiensten krijgen een efficiencyopdracht die vanaf 2030 structureel ongeveer 1 miljard euro moet besparen (uitgezonderd politie, rechtspraak en OM). De brandstofaccijnskorting wordt verlengd, elektrische auto’s blijven fiscaal aantrekkelijk. Voor snelle elektrische fietsen worden strengere regels verwacht (helm, minimumleeftijd) en er komt meer handhaving op gevaarlijke verkeerspunten, met meer mobiele trajectcontroles en mogelijk meer 30 km/uur-zones. Grote Friese infrastructuurprojecten worden niet expliciet genoemd; Den Haag zegt prioriteit te geven aan wegen en spoor die aantoonbaar bijdragen aan woningbouw, bereikbaarheid en economische ontwikkeling. Ook is er steun toegezegd voor het behoud en stimuleren van regionale talen en dialecten.