Dit is de compensatie die Friesland krijgt voor nieuwe hoogspanningslijn (en daar zijn grote zorgen over)
In dit artikel:
Provincie Fryslân en de betrokken Friese gemeenten maken zich grote zorgen over de vergoeding die het Rijk en netbeheerder TenneT bieden voor de geplande 380 kV-hoogspanningslijn die van Vierverlaten (Groningen) naar Ens (Flevoland) loopt en dwars door Friesland zal gaan. De lijn, bedoeld om stroom van Noordzeewind dat aan land komt bij de Eemshaven naar de Randstad te transporteren, volgt ruwweg het huidige 220 kV-tracé van Surhuisterveen via Burgum naar Leeuwarden, Akkrum en Oudehaske naar de Noordoostpolder. Waar nu een enkele rij masten staat, komen grote, hogere dubbele masten.
Financiële compensatie valt volgens lokale bestuurders zwaar tegen. Het Rijk stelt gemeenten 150.000 euro per kilometer beschikbaar; voor Achtkarspelen zou dat ongeveer 2,3 miljoen euro betekenen. Bestuurders noemen dat bedrag minimaal en onvoldoende om de structurele en langdurige ingreep in landschap, leefbaarheid en lokale economie te compenseren. Zij willen in plaats daarvan een gebiedsfonds dat investeringen in de lokale economie en ruimtelijke kwaliteit mogelijk maakt.
Eveneens controversieel is de voorgestelde uitkoopregeling voor omwonenden: bewoners binnen een zone van 100 meter aan weerszijden van de lijn krijgen na taxatie een koopaanbod voor hun woning, maar moeten binnen zes maanden beslissen. Provincie en gemeenten vinden die termijn veel te krap, zeker omdat het om dunbevolkte gebieden gaat waar huizen niet snel op de markt te koop komen. Bestuurders vrezen dat bewoners onder onnodige druk worden gezet en dat wie niet binnen zes maanden reageert geen nieuw aanbod krijgt, waardoor zij het risico van wonen nabij de lijn dragen.
Voor ondernemers, met name boeren, is de regeling nog problematischer: alleen het woonhuis valt onder de uitkoopregeling, niet de bedrijfsgebouwen of bedrijfsgrond. Dat maakt de voorgestelde oplossing voor veel agrarische bedrijven onwerkbaar en kan desastreuze economische gevolgen hebben.
Het precieze tracé moet nog worden uitgewerkt; daarom is nog niet duidelijk hoeveel mensen en bedrijven precies getroffen worden. Het Rijk en TenneT starten informatiebijeenkomsten vanaf 9 juni; voor Achtkarspelen staat een lokale bijeenkomst gepland op 18 juni, waarbij de gemeente zelf ook informatiesessies wil organiseren om inwoners te ondersteunen. Provincie en gemeenten zullen formeel zienswijzen indienen, al is men sceptisch over de effectiviteit daarvan aangezien het project nationaal belang betreft.
Kortom: er is invoelbare acceptatie van de noodzaak van de transportverbinding, maar grote onvrede over de mate en vorm van compensatie, de korte beslistermijn voor uitkoop en de ontbrekende dekking voor bedrijven. De Friese overheden dringen aan op betere, ruimtelijk en economisch onderlegde compensatieregelingen voordat aanleg doorgaat.