Dit betekenen de stikstofplannen voor boeren in Friesland

In dit artikel:

Het kabinet wil de stikstofcrisis doorbreken met een pakket dat vooral zwaar uitpakt voor de veehouderij. Landbouwminister Jaimi van Essen (D66) presenteerde de plannen in Den Haag samen met minister Vincent Karremans (VVD) en staatssecretaris Jo-Annes de Bat (CDA). De achtergrond is urgent: volgens de Algemene Rekenkamer kost de jarenlang slepende stikstofimpasse de samenleving 12 tot 15 miljard euro per jaar.

De kern van het beleid is dat de uitstoot van industrie en verkeer in 2035 gehalveerd moet zijn ten opzichte van 2019, maar dat de grootste winst vooral uit de landbouw moet komen. Voor melkveehouders komt er een maximum aan ammoniakuitstoot per koe, gekoppeld aan fosfaatrechten. Boeren mogen hun uitstoot zelf proberen te verlagen, bijvoorbeeld met ander voer, maar wie in 2035 de norm niet haalt, moet koeien inleveren. Daarnaast mogen boeren vanaf dan gemiddeld niet meer dan 2,6 koeien per hectare houden, om de sector grondgebondener te maken en de waterkwaliteit te verbeteren.

Voor Friesland en andere veen- en zandgebieden betekent dit extra druk. Rond stikstofgevoelige Natura 2000-gebieden komen strengere zones van 500 meter tot soms een kilometer, onder meer bij De Alde Feanen, de Bakkeveense Duinen, de Rottige Meenthe en het Drents-Friese Wold. Ook moeten boeren in deze regio’s straks minimaal 85 procent grasland hebben. LTO-bestuurder Jan Teade Kooistra vreest dat dit vooral tot krimp van de veestapel leidt, terwijl natuurorganisaties juist vinden dat de plannen verder gaan dan alleen uitkoop en ook op herstel en omschakeling inzetten.

Het kabinet trekt in totaal 20 miljard euro uit voor de aanpak, waarvan 9 miljard bedoeld is om boeren rond kwetsbare natuurgebieden te helpen omschakelen naar extensievere landbouw. Pas als de natuur aantoonbaar herstelt, kunnen vergunningen weer vaker worden afgegeven. Van Essen verwacht dat dat volgend jaar weer op gang komt. De Tweede Kamer debatteert woensdag over de plannen, terwijl BBB al hint op nieuwe boerenprotesten.