Deze zoekgeraakte kandelaar uit Leeuwarden werd jarenlang door gedetineerden gepoetst

In dit artikel:

Een negentiende-eeuwse, ongeveer 1,40 meter hoge koperen kandelaar is na tientallen jaren teruggegeven aan de Sint-Dominicuskerk in Leeuwarden. Het liturgische voorwerp, dat oorspronkelijk deel uitmaakte van een paar kandelaars uit circa 1849 (waarschijnlijk gemaakt door de Leeuwarder familie Wortelaar), belandde na de Tweede Wereldoorlog uit het zicht en werd lange tijd in gevangenissen bewaard en onderhouden.

Het verhaal liep via meerdere locaties: de kandelaars stonden eerst in de oude Dominicuskerk in de Speelmansstraat en verhuisden mee naar het nieuwe kerkgebouw aan de Harlingerstraat ( ingewijd in 1937). Van het tweetal ging er één verloren — na de oorlog waarschijnlijk als oud metaal verkocht om priesteropleidingen te bekostigen — terwijl de overgebleven kandelaar later in de Leeuwarder gevangenis terechtkwam, waar gedetineerden het koperen oppervlak poetsten en het ding dienstdeed als Paaskandelaar. Na sluiting van het huis van bewaring in 2007 ging het object mee naar gevangenis De Marwei, belandde daarna tijdelijk in het depot van het Nationaal Gevangenismuseum in Veenhuizen, en vond uiteindelijk zijn weg terug naar De Blokhuispoort en zelfs kort naar het privé‑huis van een medewerkster.

Stichting Blokhuispoort, die het gevangenismuseum en rondleidingen beheert, besloot vanwege ruimtegebrek en het proces van ontzamelen de kandelaar aan de rechtmatige eigenaar te restitueren. De beheercommissie van de Sint-Dominicuskerk heeft het voorwerp inmiddels in ontvangst genomen; bezoekers van de kerk zullen het glimmende koper weer kunnen zien zodra het is gerestaureerd.

Historicus/onderzoeker Hans Jorna ontdekte de herkomst al ongeveer 25 jaar geleden aan de hand van oude foto’s van fotografe Gerharda Matthijssen. Huidig onderzoek en inspectie tonen gebruiksschade en ondeskundige reparaties; de onderdelen van koper en messing zijn losgemaakt voor beoordeling. Restauratie wordt als een flinke klus gezien, maar men verwacht dat het kunstwerk na herstel zijn oorspronkelijke uitstraling terugkrijgt.