Deze Molukse familie uit Drachten over de mogelijke excuses van Jetten: 'Gooi maar op de grote bult excuses'

In dit artikel:

Doma Riana Wattimena-Malau (95) werd geboren in Berastagi op Sumatra en trouwde met een Molukse KNIL-militair, die in de familie “oom Watty” heette. Zij is een van de laatste nog levende eerstegeneratie-Molukkers in Nederland. Tijdens de Japanse bezetting en de daaropvolgende Bersiap‑periode leed haar familie honger en geweld; ze herinnerde zich een vlucht van ruim 200 kilometer en het verlies van veel mensen. Later verhuisde ze met haar man naar Java en in 1951 werden ze met vele KNIL‑militairen en hun gezinnen naar Nederland overgebracht. Daar volgde een periode van opvang in kampen (onder andere Nuis en Marum), kou, gebrek aan vertrouwde voeding en uiteindelijk werk in plaatsen als Drachten, waar Doma in 1961 bij Philips ging werken om geld te verdienen voor bezoeken aan familie.

De achtergrond: Molukse KNIL‑soldaten die Nederland dienden, werden na de Indonesische onafhankelijkheid naar Nederland gebracht, ontslagen en teleurgesteld omdat Nederland geen steun gaf voor een onafhankelijke Molukse republiek (RMS). Die breuk en het uitzichtloze kamp‑bestaan legden diepe wonden die generaties beïnvloeden.

Twee van Doma’s kinderen vertellen hoe zij daarmee opgroeiden. Marjon Wattimena (72) herinnert zich het leven in de barakken als ongeneigd gezellig, later integratie in de Nederlandse samenleving en het leren van Fries. Pas na de treinkaping begon hij dieper vragen te stellen over hun geschiedenis; hij ziet de komst naar Nederland deels als een kans, maar noemt officiële excuses te laat voor wie er niet meer is om ze te horen. Nina Wattimena (74), sinds 1971 in Amsterdam, benadrukt dat het Molukse verhaal veel verder teruggaat dan 1951: koloniale uitbuiting vanaf de zeventiende eeuw en missionaire beïnvloeding bepaalden ook identiteit en geloof. Zij vindt dat de hele geschiedenis moet worden verteld en pleit voor meer nuance en kennisoverdracht aan nieuwe generaties.

Algemeen klinkt bij de familie zowel trots op Molukse identiteit als teleurstelling over Nederland: waardering voor het huidige leven naast het verlangen naar erkenning — deels in symbolen, voor sommigen vooral in materiële compensatie of onderwijs over het complete verleden.