Deze Friese pareltjes kun je dit weekend bezichtigen op Open Monumentendag 2025

In dit artikel:

Honderden Friese rijks- en gemeentemonumenten gingen dit weekeinde open voor publiek in het kader van de landelijke Open Monumentendag, met als thema dit jaar ‘erfgoed en architectuur’. Naast de vertrouwde molens en kerken (onder meer bijna alle 56 Alde Fryske Tsjerken) zetten lokale comités ook afwijkende locaties in de schijnwerpers: van een oude BB-bunker in Sneek tot historische ziekenhuizen, tuinen en schoolgebouwen.

Leeuwarden biedt traditioneel bijzondere inzage in normaal gesloten panden; het centrum richt zich nu op gebouwen voor zorg en welzijn. Bezoekers konden onder meer het weeshuis Auck Petershuis, het 600 jaar oude Sint Anthony Gasthuis en het neo-renaissancistische Diakonessenhuis van architect W.C. de Groot verkennen. Ook het voormalige kantongerecht, de vroegere Friesche Bank en het Paleis van Justitie waren toegankelijk.

Verderop zijn er themaroutes en speciale programma’s: Koarnjum viert Martenazathe met lezingen over De Groot en H.R. Stoett, Beetsterzwaag presenteert een culturele wandelroute, Harlingen toont historische schoolgebouwen en Heerenveen opende tuinen van Louis Leroy (waaronder de recent tot rijksmonument benoemde Ecokathedraal in Mildam). In Ooststellingwerf rijdt een bustocht langs werk van de familie Meek; in Tytsjerksteradiel verplaatsen bezoekers zich per oud-legervoertuig; Ameland organiseert rondleidingen door Hollum. Ook kleinere parels zoals de keersluis in Blesdijke, een grachtenpand in Balk en het contributiehuisje in Kollumerpomp zijn te zien. De dag biedt zo een brede blik op Fries bouwkundig en sociaal erfgoed.