Den Haag, toon meer ambitie voor goed burgerschapsonderwijs | opinie
In dit artikel:
In Nederland groeit de zorg dat jongeren hun nieuws steeds meer alleen via algoritmes en AI aangeboden krijgen, waardoor ze vatbaarder worden voor desinformatie en populistische boodschappen. Deze ontwikkeling bedreigt democratische waarden, vooral nu een substantieel deel van de bevolking – meer dan twee miljoen mensen – zich van traditionele journalistiek afkeert; onder hen veel jongeren, oftewel de toekomst van het land.
Dat maakt de aandacht voor burgerschap en vorming in het regeerakkoord van het aankomende kabinet-Jetten relevant: het akkoord noemt onderwijs van basisschool tot universiteit als fundament voor vrijheid, verbondenheid en maatschappelijke deelname. Tegelijkertijd blijft de uitwerking volgens de auteur te beperkt. Mbo en hbo worden vooral opgevoerd als economische ruggengraat, terwijl het democratische ethos in de hele samenleving volgens het akkoord slechts vertaald wordt naar versterkt burgerschapsonderwijs zonder heldere doorwerking.
De auteur betoogt dat écht burgerschap in het onderwijs meer is dan kennisoverdracht. Het gaat om oefenen: open gesprekken voeren, luisteren naar anderen, kritisch leren omgaan met nieuws en claims op social media, en ervaren dat je als jongere een stem hebt en wat je daar concreet mee kunt doen binnen democratische kaders. Praktijkvoorbeelden uit het beroepsonderwijs illustreren dit: scholen en platforms waar studenten zelf regels opstellen (zoals rond mobieltjes) of samenwerken met lokale politiek aan oplossingen voor vervoers- of veiligheidsproblemen, laten zien hoe jongeren kunnen uitgroeien tot zelfbewuste burgers.
De oproep is tweeledig: geef burgerschapsonderwijs meer ambitie en ondersteuning (in Den Haag én regionaal), en stimuleer praktijken waarin jongeren actief meedoen en kritisch leren. Lokale/regionele initiatieven kunnen veel winnen, maar het begint volgens de schrijver met een gezamenlijke ambitie om onderwijs de wind in de rug te geven. Tekstschrijver: Jan Dijksma (Leeuwarden).