De toekomst van de e-commerce ligt al achter ons | opinie

In dit artikel:

Cijfers van brancheorganisatie Thuiswinkel.org laten zien dat de groei van e‑commerce in Nederland stagneert en zelfs krimpt: de onlineomzet en het aantal transacties waren vorig jaar lager dan het jaar daarvoor. Dat geldt voor zowel online supermarkten als niet‑dagelijkse winkels. Hans van Tellingen (directeur Strabo bv, sociaal geograaf en auteur) plaatst deze gegevens in een breder perspectief: de stevige voorspellingen over het einde van fysieke winkels bleken overdreven; de winkelvoorraad in vierkante meters bleef nagenoeg gelijk.

Voor supermarkten geldt dat het aandeel online omzet iets stijgt, maar vooral omdat klanten per bestelling meer afrekenen — het aantal onlineklanten daalt. Ongeveer 93% van alle supermarktinkopen en ruim 90% van alle retailaankopen vinden nog steeds in fysieke winkels plaats. Van Tellingen wijst erop dat consumenten in winkels gemakkelijker impulsief extra producten kopen; online beperken ze zich vaker tot noodzakelijke aankopen.

De economische realiteit van bezorgen en retouren drukt zwaar op onlinewinsten. Thuisbezorging is duur: retourzendingen bij kleding en de logistieke kosten van afleveren bij duizenden adressen slopen marges. Startups als Picnic hebben volgens Van Tellingen al meer dan een miljard euro verbrand om een bezorgmodel te bouwen — duurder dan klanten naar één winkel laten komen. Alleen de huur van een winkel kun je besparen met e‑commerce; dat compenseert niet de bijkomende kosten.

Van Tellingen pleit voor waardering van fysieke winkels: service, productkennis, goed advies, klachtenafhandeling en de beleving van winkelen — ondersteund door horecagelegenheden — maken de winkelstraat aantrekkelijk en sociaal waardevol. E‑commerce blijft bestaan als nuttig instrument, maar is volgens hem geen vervanging voor het fysieke winkelen; het echte consumeren en sociale samenzijn blijft in de stenen winkel.