De schaduw van Rusland hangt dreigend boven Armenië | Onze man in Jerevan
In dit artikel:
Armenië is voor veel jonge Russische vluchtelingen de laatste jaren een toevluchtsoord geworden: na de invasie van Oekraïne en vooral de massamobilisatie van september 2022 trokken tienduizenden jonge Russen weg uit hun land. Naar schatting zo’n 100.000 vertrokken richting Armenië; ongeveer 40.000 van hen wonen er nog. Redenen zijn praktisch (geen visumplicht binnen de voormalige Sovjetruimte, veel mensen spreken er nog Russisch) en persoonlijk: velen voelen zich in Jerevan vrijer dan in het door repressie en militaire dreigingen verteerde Rusland. ICT’er Misja (26) vertelt dat hij zich er “zó thuis” voelt en benoemt vooral de ervaren vrijheid en wederzijds respect.
De aantrekkingskracht van Armenië contrasteert met twintig jaar geleden, toen Georgië favoriet was bij westerse migranten en politici. Maar Jerevan worstelt met een andere grote zorg: de relatie met Moskou is sinds 2020 fundamenteel veranderd. Tijdens de recente escalaties rond Nagorno-Karabach (Artsach) — waarbij Azerbeidzjan de regio heroverde en honderdduizenden etnische Armeniërs vluchtten — bleef Rusland passief. Dat brak het vertrouwen: waar vroeger zo’n 70 procent Rusland als bondgenoot zag, geeft een aanzienlijk deel van de bevolking nu aan dat Rusland een bedreiging kan vormen; volgens recente peilingen noemt ongeveer 30 procent Rusland de grootste bedreiging. Als gevolg zoekt de Armeense regering langzaam toenadering tot de Europese Unie.
Die koersverandering levert spanningen op. In Georgië is het regime juist naar Moskou toegegroeid, met meldingen van repressieve acties tegen Russische activisten. Vanuit Rusland klinken ondertussen agressieve retoriek en oproepen tot inmenging — zelfs tot annexatie. Analisten waarschuwen dat Moskou via desinformatie- en beïnvloedingscampagnes zal proberen pro-Russische spelers terug aan de macht te helpen tijdens de Armeense parlementsverkiezingen in juni. Armenië heeft de EU al om steun gevraagd bij het bestrijden van Russische inmenging.
Ondanks die geopolitieke onzekerheden voelen veel uitgeweken Russen zich voorlopig veilig in Armenië. Voor hen combineert het land nabijheid, taalgemak en een sociale ruimte waar vrijheden meer gewaarborgd lijken dan in het hedendaagse Rusland.