De schaduw van de oester biedt een koele schuilplaats. 'Kan helpen tegen steeds hetere zomers' | WadWeten
In dit artikel:
Oesterriffen bij Texel blijken niet alleen beschutting te geven tegen predatie en storm, maar creëren ook lokale koelere microklimaten die voor andere dieren van belang kunnen zijn. Promovendus Rosa Jolma (NIOZ/Universiteit Utrecht) en collega’s onderzochten gedurende een jaar of zulke koele schuilplaatsen ook op de modderige bodem van de Waddenzee optreden — specifiek in de Mokbaai (zuid-Texel) en bij een rif bij het buurtschap Oost — waar de in Nederland ingeburgerde Japanse oester de oude platte oester grotendeels heeft vervangen.
Om temperatuurverschillen tussen oesterrif en kale zeebodem te meten plaatsten de onderzoekers zogenaamde ‘robomossels’: temperatuurloggers die qua vorm en thermische respons op echte mossels lijken. Vergelijkbare tropische studies toonden al grote verschillen (tot zo’n 6°C) tussen schaduwrijke holtes onder oesters en blootliggende rotsen; Jolma wilde weten of dat ook op het thermisch stabielere, slibrijke Wad geldt.
Resultaat: over het zomerseizoen lagen de temperaturen binnen de riffen gemiddeld 0,2–0,4°C lager dan buiten het rif, maar tijdens hittegolven kon het voordeel enkele graden bereiken. Dat kleine gemiddelde verschil lijkt op het eerste gezicht bescheiden, maar kan bij intensere en frequentere hittegolven door klimaatverandering wel degelijk bepalend zijn voor overleving: in andere zeegebieden zijn al massale sterftegevallen bij mosselen gemeld tijdens extreme perioden. Tegelijkertijd signaleerden de onderzoekers situaties waarin het effect omkeerde: op plekken waar kleine waterplasjes tussen oesters achterbleven warmde dat laagje snel op, met maximaal ongeveer 0,6°C hogere piektemperaturen — wat nadelig kan zijn voor mossels maar gunstig voor parasieten die van hogere temperaturen profiteren.
Jolma ziet vervolgonderzoekskansen, bijvoorbeeld door de moddertemperatuur op verschillende dieptes te meten om effecten op bodemdieren (zoals wormen) te onderzoeken. Kortom: oesterriffen op Texel bieden een gemengd beeld van potentieel klimaatrefugium en lokaal versterkte opwarming, en kunnen daardoor zowel winnaars als verliezers creëren binnen het Waddengebied.