De partij van Baudet is als de pijp van Margritte
In dit artikel:
Forum voor Democratie (FVD) gedraagt zich volgens de auteur meer als een theatrale stuntformatie dan als een traditionele politieke partij: het doel is ontregelen en shockeren, niet bestuur en beleid verbeteren. Oprichter Thierry Baudet trok zich kort na de Kamerverkiezingen terug uit het parlement om vooral aan de partij te bouwen en richtte zich op publieke optredens, podcasts en boeken eerder dan op parlementair werk. Na een piek bij de provinciale verkiezingen van 2019 begon het verval; in 2021 kwam de partij in opspraak door antisemitische uitingen in appgroepen van de jongerenafdeling JFVD. Omdat klokkenluiders werden aangepakt en overtreders niet streng gestraft werden, verlieten gematigde mensen de partij en ontstond JA21.
De daaropvolgende jaren isoleerde FVD zich verder en Baudet veroorzaakte regelmatig ophef met buitenissige uitspraken, waardoor zijn imago als onbetrouwbaar groeide. Toen Geert Wilders het rechts-populistische gat vorig jaar liet vallen, koos FVD voor een nieuw, onbeschreven gezicht als lijsttrekker: Lidewij de Vos. Daarmee behaalde de partij opnieuw zetels (vier Kamerzetels) en zette men bij de gemeenteraadsverkiezingen overal in op De Vos, vaak ten koste van lokale kandidaten. Onder kandidaten doken bovendien mensen op met banden naar extreemrechtse groeperingen of bewondering voor Anders Breivik; in plaats van royement sprak FVD van een mediahetze.
De zege bleek van korte duur: binnen enkele dagen viel FVD lokaal uit elkaar. In drie gemeenten splitsten fracties al voor beëdiging omdat de partij voorkeursstemmen niet wil erkennen; in een vierde neemt de lijsttrekker geen zetel omdat hij niet in de gemeente woont. Dat illustreert volgens de schrijver dat het FVD-topmanagement vooral uit is op het opjagen van het politieke establishment en het aanwakkeren van onrust in de samenleving, niet op lokale kwesties als jeugdzorg of openbaar vervoer. De partij wordt vergeleken met Magrittes schilderij van de pijp: geen echte partij maar de suggestie ervan — en tegelijk worden ideeën opnieuw bespreekbaar gemaakt die twintig jaar geleden nog onbespreekbaar waren.