De oerboer docht werklik gjin bliksem

In dit artikel:

Op pc, tablet en telefoon is een nieuw digitaal kinderspel verschenen: Oerboer — Avonturen, te vinden via oerboer.jimdofree.com. De makers presenteren het als een educatieve kennismaking voor oudere basisschoolleerlingen met de “eerste” boeren: oeroude mensen in schapenvellen die volgens de makers in harmonie met elementen en natuur leefden. Spelers moeten in vier afgesloten kamers — aarde, vuur, water en wind — puzzels en vragen oplossen om een viercijferige code te bemachtigen; alleen wie samenwerkt, nadenkt en voelt kan verder. Wie slaagt krijgt de titel “Oerboer van Eer” en een uitnodiging voor de gelijknamige tentoonstelling in het Observeum Museum & Sterrenwacht in Burgum, waar verhalen, raadsels en oude kennis centraal staan.

De sfeer van het spel is mythologisch: in de eerste kamer verschijnt een imponerende, weinig vriendelijke figuur die zaden strooit, terwijl de aarde geheimen fluistert. De protagonist wordt consequent als een mannelijke superboer afgebeeld; vrouwen en kinderen blijven onzichtbaar. Dat brengt columnist Abe de Vries (Friesch Dagblad) tot kritische aantekeningen: de Oerboer oogt meer als een profiteur die anderen het werk laat doen — zijn vrouw of slaven — en zo reproduceert het spel een ongelijke en problematische rolverdeling. De schrijver vraagt zich hardop af of deze keuze bewust onschuldig is, of dat het juist gevoelige vraagstukken als slavernij, arbeidsuitbuiting of migrantenarbeid onbedoeld oproept.

De kritiek raakt aan een breder punt: educatieve spellen vereenvoudigen geschiedenis en kunnen stereotypen versterken. Oerboer probeert kinderen natuurwijsheid en elementair inzicht bij te brengen, maar volgens De Vries ontbreekt nuance in wie het werk doet en hoe gemeenschappen werkelijk functioneerden. Het spel is daarmee informatief en sfeervol, maar ook onderwerp van discussie over representatie en historisch bewustzijn.