De NS, de markt, of wachten op de rechter: Kamer dubt over toekomst hoofdrailnet
In dit artikel:
Provincies en OV-bestuurders waarschuwen dat het landelijke hoofdrailnet na 2033 niet te veel versnipperd mag worden, omdat reizigers dan moeilijker zouden overstappen. Namens het Interprovinciaal Overleg pleitte gedeputeerde Matthijs de Vries bij Kamer en kabinet voor één samenhangend systeem van spoorlijnen zodat het openbaar vervoer voor gebruikers eenvoudig en toegankelijk blijft.
Achtergrond is dat de huidige, onderhands gegunde ruggengraat van het spoor nu bij NS ligt (concessie 2025–2033), maar andere vervoerders zoals Arriva daartegen procederen. De Europese Commissie stelde dat Nederland marktkansen voor concurrenten had moeten onderzoeken; die kwestie loopt bij de rechter en een uitspraak kan anderhalf jaar op zich laten wachten. Staatssecretaris Annet Bertram wil desalniettemin al nadenken over de opvolging na 2033 om niet in tijdnood te komen bij besluitvorming. Het is nog onduidelijk of dat zal betekenen dat er inderdaad een marktonderzoek komt, zoals Brussel eist.
Politieke partijen die marktwerking hooghouden (VVD, JA21, Groep Markuszower) vinden het risicovol om nu al richting te kiezen en vrezen dat het kabinet voorsorteert op voortzetting van NS. Provincies benadrukken het publieke belang van een samenhangend netwerk en spreken daarmee impliciet de voorkeur uit voor een uniforme aanpak — mogelijk onder NS. Kamerleden als Habtamu de Hoop steunen die lijn; anderen, zoals het CDA, vragen eerst juridische duidelijkheid over de Brusselse procedure.
In hetzelfde debat speelde de Lelylijn: voorstellen om jaarlijks 400 miljoen euro te sparen voor een snelle spoorverbinding van Noord-Nederland naar de Randstad (totaal circa 14 miljard) liggen nog ter beoordeling. Bertram wees erop dat eerder geld uit het Lelylijnpotje is herverdeeld en wil tijd om een kabinetsreactie te formuleren.
Praktisch nieuws: op 15 juni start de proef met het Nederlandticket (‘Nederland Dal Vrij’) — voor 49 euro per maand onbeperkt reizen in daluren — waarvoor 118 miljoen euro is uitgetrokken; de proef loopt tot 1 september. Bertram zegt dat ze wil onderzoeken of dit mensen de auto laat mijden en of het bijdraagt aan betaalbaarder ov; ze wil later een voorstel doen voor een structureel goedkoop abonnement voor lage inkomens.