De nationale veiligheidsbijdrage is niet voor álle bedreigingen van de samenleving
In dit artikel:
De kersverse coalitie vraagt via een nieuwe ‘vrijheidsbijdrage’ extra geld van burgers om de nationale veiligheid te versterken. Dat moet de komende jaren leiden tot forse stijgingen van het defensiebudget — uiteindelijk tientallen miljarden extra per jaar — en heeft al geleid tot felle discussies over de verdeling van de lasten en de beste bestedingsrichting: investeren in militair materieel of in mensen en kennis (oude artillerie uit de VS of zelf ontwikkelde drones bijvoorbeeld).
De auteur vraagt zich echter af of die grote uitgaven aan wapens en materieel daadwerkelijk de grootste risico’s afdekken. Hij noemt minister Yesilgöz, die op beurzen voor miljarden aan defensiehardware gaat aanschaffen, en stelt dat veel hedendaagse veiligheidsdreigingen zich buiten het domein van conventionele militaire middelen bevinden. Veiligheidsdiensten en strategen waarschuwen al langer dat verlies van biodiversiteit, klimaatrampen en pandemieën de grootste gevolgen kunnen hebben voor de stabiliteit van samenlevingen: problemen bij voedselvoorziening, huisvesting en volksgezondheid bij een ernstige uitbraak worden in scenario‑analyses expliciet genoemd, en het oordeel daarover is dat we niet robuust genoeg zijn.
Publieke rapporten zoals de Trendanalyse nationale veiligheid 2024 en internationale studies over ecosystemen en nationale veiligheid onderstrepen deze risico’s, aldus de schrijver. Volgens hem ontbreekt die brede kijk op veiligheid in het coalitieakkoord: de focus ligt voornamelijk op cybercriminaliteit, jihadistisch en extreemrechts terrorisme en geopolitieke rivaliteit, terwijl klimaatschade, biodiversiteitsverlies en volksgezondheid nauwelijks terugkomen als prioriteit.
De conclusie is dat de vrijeidsbijdrage beter gebruikt kan worden om te investeren in klimaatadaptatie, paraatheid voor pandemieën en het herstel van leefomgeving en natuur — maatregelen die de maatschappelijke veerkracht vergroten en dus de veiligheid op lange termijn versterken. Ook benadrukt de auteur dat als burgers substantieel worden aangeslagen voor hun veiligheid, de lasten eerlijker over draagkrachtige schouders verdeeld moeten worden; dat maakt zulke keuzes politiek en maatschappelijk beter verdedigbaar.
De tekst is van Sybrand Frietema de Vries, deskundige in duurzame energie verbonden aan Energiewerkplaats Fryslân en het Friese Energiehuis.