De gevangenispastor wil voor iedereen een positieve, welwillende en meedenkende stem zijn
In dit artikel:
In de Veertigdagentijd zamelt Vastenactie onder meer geld in voor gevangenispastoraat in het Boliviaanse bisdom Pando. In Nederland vertelt gevangenispastor Jan van Beek (65), werkzaam in penitentiaire inrichting Norgerhaven in Veenhuizen, waarom geestelijke verzorging van gedetineerden onmisbaar is.
Van Beek benadrukt dat detentie veel zwaarder is dan het stereotype beeld van “lekker een midweekje Drenthe”. Gedetineerden ervaren langdurige eenzaamheid, een strak geregisseerd dagritme en vrijwel geen zeggenschap over hun leven. Als geestelijk verzorger zit hij in een bijzondere positie: in tegenstelling tot rechters of officieren van justitie richt hij zich niet op waarheidsvinding, maar op de ontmoeting met de mens, zingeving en geloofsbeleving. Doel is gedetineerden mentaal gezond te houden en waar mogelijk te helpen bij de terugkeer naar de maatschappij.
Het pastorale werk bestaat uit individuele gesprekken, groepsbijeenkomsten en een wekelijkse oecumenische zondagsviering, die wordt afgewisseld tussen katholieke en protestantse collega’s. Vrijwilligers van buiten — die koffie schenken, muziek maken of alleen aanwezig zijn — geven een belangrijk signaal: de samenleving komt binnen bij een groep die vaak aan de rand is gezet. Dat bezoek betekent veel voor bewoners van de gesloten gemeenschap.
In de huiselijke dynamiek van de afdeling, met onrust, wisselende bewoners en veel vonnissen in afwachting, helpt Van Beek mensen rust in hun hoofd te vinden. Hij gebruikt daarbij bijvoorbeeld het gebed van Reinhold Niebuhr om te onderscheiden wat je kunt veranderen en wat je moet accepteren, en richt zich erop een meedenkende, positieve stem te zijn. Tegelijkertijd vergeet hij niet de slachtoffers: in vieringen draagt hij expliciet gebed op voor slachtoffers en voor families die lijden onder afwezigheid van hun naasten. Van Beek signaleert bovendien verschillende houdingen bij gedetineerden ten aanzien van verantwoordelijkheid — van ontkenning tot oprecht berouw — waarbij berouw ruimte kan scheppen voor vergeving.
Het Vastenactiegeld voor Bolivia is bedoeld omdat basisvoorzieningen als voedsel, onderwijs, juridische hulp en medische zorg daar vaak door vrijwilligers moeten worden geregeld, in tegenstelling tot de wettelijk verankerde voorzieningen in Nederland. Van Beek, die ook pastoraal actief is in Dokkum en Burgum, geeft daarom op woensdagavond (19.30 uur) een lezing over zijn werk in het Titus Brandsmahuis aan het Bonifatiusplein in Leeuwarden; de entree van vijf euro gaat naar het Bolivia-project. Aanmelden via kerkelijkbureau@sintvitusparochie.nl.