De Fremersberg van Koennemann: een verstoorde jacht in het Zwarte Woud

In dit artikel:

Miroslav Koennemann (1826–1890), een Boheems-Duitse kapelmeester, schreef in 1853 het programmatische orkestwerk De Fremersberg, een levendige muzikale jachtpartij gesitueerd bij de Fremersberg bij Baden‑Baden. Het stuk opent met trompetgeschal dat ruiters roept, waarna de jagers te paard door het glooiende landschap trekken, vergezeld door jachthonden en een dorpje waar men danst op een trompetsolo.

Gaandeweg keert het weer: dondergerommel en uiteindelijk een heftig onweer met wind en stortregen dat de jacht verstoort. De jagers zoeken beschutting in een dorpskerk, waar onder klokgelui een plechtig koor aanheft. Als het stormt is geluwd, hernemen zij de achtervolging en het werk eindigt in een daverend slot dat geen duidelijk antwoord geeft op het lot van het geschoten wild. Koennemanns orkestratie schildert de natuurgetrouwheid zo overtuigend dat men denkt aan windmachines en speciale effecten, maar de precieze instrumentkeuze is niet helder.

Hoewel Koennemanns overige oeuvre grotendeels vergeten is, bleef De Fremersberg opvallend populair in Nederland. Dat komt deels doordat bewerkingen voor harmonie- en fanfareorkesten het toegankelijk maakten voor talloze amateurensembles. Bovendien werd het stuk op lp vastgelegd door onder meer het Promenadeorkest en het Groot Omroepkoor, waardoor het in veel Nederlandse huiskamers opdook en uitgroeide tot nostalgisch repertoire. Reacties op hedendaagse uploads bevestigen het jeugdherinneringen‑karakter: het is vaak iets dat van generatie op generatie is doorgegeven.

Het werk vertegenwoordigt een charmante parel uit het lichtere 19e‑eeuwse repertoire: direct toegankelijk, beeldend en doordrenkt van sentiment — een stukje muzikale folklore dat in Nederland een bijzondere levensduur genoot.