De Europese Raad is veel minder machtig dan velen denken

In dit artikel:

In Luxemburg bespraken de Europese ministers van Financiën vorig week een nieuw Cypriotisch voorstel voor de meerjarenbegroting 2028–2034. Dat voorstel bevat een besparing van ongeveer 2% ten opzichte van het oorspronkelijke Commissiedocument. De Nederlandse minister Eelco Heinen vond dat veel te weinig en pleitte voor een veel hogere korting, waarop in de Nederlandse pers werd gemeld dat de onderhandelingen waren vastgelopen. De Nederlandse premier zei echter kort daarna in het parlement dat de gesprekken juist “op gang beginnen te komen”.

De procedure blijft traag: de ministers voor Europese zaken geven dinsdag hun visie, de Europese Raad debatteert donderdag en echte knopen worden waarschijnlijk pas eind dit jaar of in maart volgend jaar doorgehakt. Historisch gezien blijken veel voorstellen van de Europese Commissie na alle ronden grotendeels overeind te blijven; de Raad fungeert vaker als scherprechter dan als architect.

Dat illustreert een breder punt over hoe de EU werkt. De Unie is geen klassieke internationale organisatie maar een supranationaal samenspel van instituties en bestuurslagen. De Europese Commissie bereidt vrijwel altijd de teksten, analyses en onderhandelingen voor; de voorzitter van de Commissie zit volwaardig in de Europese Raad; nationale regeringen, ministerraden, lokale en regionale overheden en het rechtstreeks gekozen Europees Parlement (dat in dit dossier een extra 10% wil voor de begroting) leveren input. Journalisten als Jan Werts hebben de Europa-Raad uitvoerig gevolgd, maar hun verslaggeving kan de indruk wekken dat de Raad alleen beslissend is — terwijl veel werk door anderen wordt gedaan.

Een ander voorbeeld uit deze week: de start van toetsonderhandelingen met kandidaat-lidstaten Oekraïne en Moldavië wordt door de Commissie geleid; formeel bevestigt de Europese Raad, maar het dagelijkse werk ligt bij de Commissie. Conclusie: de Europese Raad is invloedrijk, maar minder zelfstandig machtig dan vaak wordt gedacht; zonder de voorbereidende rol van de Commissie en de betrokkenheid van andere EU-organen zouden veel besluiten niet tot stand komen.