De ene na de andere grote batterij wordt aangesloten. Waarom nu?

In dit artikel:

In Nederland verschijnen steeds vaker grote batterijinstallaties in het landschap — vaak visueel teruggebracht tot een zeecontainer met hek — om zonne- en windenergie op te slaan en zo pieken en dalen in productie te overbruggen. De opmars van deze accu’s volgt op een 2023-strategie van toenmalig klimaatminister Rob Jetten en berekeningen van netbeheerder TenneT, die per provincie inschatten hoeveel opslag nodig is (voor Friesland bijvoorbeeld 200–1000 MW).

Wie doet wat en waar
- Particulieren, boeren, energiecoöperaties en projectontwikkelaars investeren in batterijen bij zonnedaken en zonneparken. Voorbeelden in Friesland zijn plannen bij Waarme Hoeke (Gorredijk), het bestaande Lemsterhoeke (Lemmer) en recent goedgekeurde plannen voor een batterij bij windpark Beabuorren in Tjerkwerd (Súdwest-Fryslân).
- Op de Energiecampus in Leeuwarden opende ontwikkelaar AQ Storage (onderdeel van D4 van Douwe Faber) een batterij die 2 MW kan leveren en 4 MWh kan opslaan — genoeg om een klein dorp kortstondig van stroom te voorzien. Deze installatie is qua formaat bescheiden en grotendeels onopvallend weggewerkt.
- Grotere plannen variëren van een accu bij Burgum (Engie, 400 MWh) tot een veel groter “gigabatterij”-project in Delfzijl (1200 MWh). Tjerkwerd gaat uit van een systeem van maximaal 10 MW met 40 MWh opslag.
- Ook zorginstellingen stappen in: ziekenhuis Nij Smellinghe in Drachten krijgt een 1,6 MW-batterij om betrouwbaarheid te vergroten en om meer zelf opgewekte zonne-energie intern te gebruiken (nu gaat circa 25% van de 3 miljoen kWh die het ziekenhuis produceert richting het net).

Waarom deze batterijgolf?
De snelle toename van duurzame opwek en tegelijkertijd groeiende elektriciteitsvraag leidt tot netcongestie: momenten waarop het lokale elektriciteitsnet de productie niet kan verwerken. Batterijen kunnen energie oppikken tijdens productiepieken en later terugleveren, waardoor vraag en aanbod beter op elkaar kunnen worden afgestemd. Daarnaast verminderen ze curtailment — het afschakelen van wind- of zonneparken omdat het net vol is — en verhogen zo de efficiëntie van opweklocaties.

Verdienmodellen en kanttekeningen
- Handel op de energiemarkt: accu’s laden bij lage prijzen en ontladen bij hoge prijzen; algoritmes voeren deze arbitrage uit. Dit levert nu geld op, maar experts waarschuwen dat dit model afneemt naarmate er meer opslag bij komt en prijsverschillen kleiner worden.
- Contracten met netbeheerders: netbeheerders (zoals Liander en TenneT) betalen voor inzet van batterijen bij over- of ondercapaciteit, een aantrekkelijk model vooral voor grotere installaties nabij verdeelstations.
- Risico’s: lokaal kunnen batterijen netcongestie zelfs versterken omdat zij handelen op een bredere markt die niet altijd synchroon loopt met lokale netcondities. Ook is het verdienvermogen van arbitrage tijdelijk: als netten slimmer worden en meer opslag beschikbaar is, vermindert het prijsverschil.

Toekomstverwachting en beleid
Ontwikkelaars verwachten de komende jaren tientallen projecten te realiseren; D4 rekent op meerdere projecten in de loop van het jaar en ziet een ontwikkelingsperiode van vijf tot tien jaar voordat de markt zichzelf stabiliseert. Naast fysieke opslag worden slimme software, AI en betere wet- en regelgeving genoemd als noodzakelijke schakels om netcongestie structureel te verminderen en vraag en aanbod efficiënter te matchen.

Praktische toepassing en samenwerking
Nij Smellinghe werkt samen met netbeheerder Liander aan slimme netsturing en heeft een contract waardoor het ziekenhuis bij dreigende congestie zijn vraag kan verminderen. De batterij van het ziekenhuis wordt zodoende onderdeel van een breed palet aan maatregelen: opslag, softwaregestuurde sturing en afstemming met netbeheerders.

Kortom, batterijen vormen een groeiend, praktisch instrument in de Nederlandse energietransitie: ze helpen duurzame opwek rendabeler en betrouwbaar te maken, ondersteunen het net op piekmomenten en bieden meerdere verdien- en inzetmogelijkheden — maar hun meerwaarde, verdienmodel en effect op lokale netten hangen af van schaal, locatie, marktontwikkeling en beleidskaders.