De boekenclub geeft verdieping. Voor TikTok-jongeren, veertigers en ouderen | Paula leest
In dit artikel:
Boekenclubs zijn in 2026 geen stoffig verschijnsel meer maar alledaagse ontmoetingsplekken in boekhandels en bibliotheken door het hele land. De heropleving begon tijdens de lockdowns in 2020, toen mensen massaal tijd kregen om te lezen; de online community op TikTok (booktok) versnelde die trend door jonge lezers nieuw werk te laten ontdekken. Dat leidde ook tot concrete cijfers: in 2022 gingen zo’n 43 miljoen boeken over de toonbank en groeide de markt met 2,7 procent.
Waar in de pandemiejaren veel bespreking online via Zoom plaatsvond, zien we nu een terugkeer naar fysieke samenkomsten. Boekhandels organiseren leescafés — informele, toegankelijke versies van klassieke leesclubs — die fungeren als sociale hubs waar deelnemers samen een boek bespreken en een volgend boek kiezen. Erwin de Vries uit Groningen en Antoinette van den Berg uit Leeuwarden vertellen hoe zulke bijeenkomsten werken en wat ze de winkels opleveren: leden kopen vaak hun exemplaren in de winkel in plaats van online, en speciale groepen — zoals lerarenteams — trekken nieuwe doelgroepen aan. Van den Berg vat de pedagogische meerwaarde bondig samen: “Een lezende leerkracht is een lezend kind.”
De aantrekkingskracht van boekenclubs is veelzijdig: ze bieden verdieping, brengen mensen in contact met titels die ze anders niet zouden kiezen en fungeren als stok achter de deur om wél tijd vrij te maken voor lezen. De samenstelling van clubs is divers: jongeren op social media, drukbezette veertigers die zoektijd willen behouden en ouderen die verdieping zoeken. Ook mannen sluiten vaker aan bij clubs dan vroeger, zo blijkt uit ervaringen van deelnemers.
Vier deelnemers illustreren het scala aan clubs en effecten:
- Marjon (64, Beilen) richtte een groep op in Boekhandel Het Logboek die zich specialiseert in onbekende vertaalde klassiekers. Met veertien leden — zelfs één die deels in Frankrijk woont en via laptop meedoet — ontdekken ze zelden gelezen parels.
- Kasper (79, Hoogeveen) is blij met een gemengde club van Literatuurclubs Drenthe; boeken leiden tot vervolg aankopen en nieuwe aanbevelingen, zoals Het achtste leven van Nino Haratischwili.
- Karin (40, Drouwenermond) gebruikt haar zeskoppige groep als motivatie en ter verrijking: discussies helpen haar om moeilijke of ongewone titels in een ander licht te zien.
- Simone (53, Leeuwarden) neemt deel aan een boekenclub voor basisschooldocenten bij De Toverlantaarn; de groep inspireert lesideeën en maakt direct lesmateriaal bij gelezen prenten- en jeugdboeken.
Kortom: boekenclubs zijn uitgegroeid tot sociale ontmoetingsplaatsen die leesplezier en -vaardigheid bevorderen, lokale boekhandels steunen en leraren helpen literatuur in het onderwijs te verankeren. De combinatie van digitale ontdekking via platforms als TikTok en de honger naar echt contact verklaart waarom leesclubs anno 2026 zo breed aanslaan.