De BBB is een ramp voor het openbaar bestuur | opinie

In dit artikel:

Een Kamermeerderheid heeft een streep gezet door zowel een verhoging van de kiesdrempel als een onderzoek daarnaar, waarmee plannen van kabinet-Jetten van tafel zijn. Dat is volgens critici ongelukkig: zonder hogere drempel blijven kleine eenmansfracties mogelijk, en die zouden het parlementaire functioneren schaden. BBB-Kamerlid Henk Vermeer reageerde opgelucht op het besluit.

De recente geschiedenis van de BoerBurgerBeweging illustreert waarom voorstanders van een drempel bezorgd zijn. Eind maart 2021 kwam Caroline van der Plas als enige BBB-Kamerlid het Binnenhof binnen; haar provinciale, nuchtere imago kreeg veel media-aandacht. Twee jaar later maakte die aandacht een enorme sprong: bij de provinciale verkiezingen in maart 2023 werd de BBB met ruim 19 procent ineens de grootste partij. Die zege leverde de partij onverwacht bestuurlijke verantwoordelijkheid op in de provincies — en dat bleek problematisch omdat de BBB daar niet op was voorbereid.

De provinciale winst vertaalde zich ook in landelijke macht: de BBB bouwde een Eerste Kamerfractie van zestien zetels op. De auteur wijst ter vergelijking op Forum voor Democratie, dat bij een vorige provinciale doorbraak ook snel interne afsplitsingen en verzwakking kende. Hoewel BBB die splintering grotendeels bespaard bleef, verloor de partij snel kiezers: bij de Kamerverkiezingen van najaar 2023 zakte ze naar 4,65 procent (zeven zetels), en sindsdien ging het verder bergafwaarts. Toch houdt de partij door haar eerdere provinciale succes nog een Eerste Kamerfractie van twaalf zetels, wat haar disproportionele invloed geeft in onderhandelingen met een minderheidskabinet — en de mogelijkheid om politieke schade te veroorzaken.

Het stuk is geschreven door Rimmer Mulder, voormalig hoofdredacteur van de Leeuwarder Courant, die het besluit van de Tweede Kamer betreurt omdat het volgens hem weinig kans biedt om het parlement te ontlasten van kleine, maar krachtige fracties.