De AOW had in de campagne besproken moeten worden, nu komt het toekomstplan uit de lucht vallen

In dit artikel:

Het kabinet-Jetten kondigde kort na de verkiezingen een versnelde verhoging van de AOW-leeftijd aan — een maatregel die veel kiezers overvalt omdat het onderwerp tijdens de campagne, in partijprogramma’s en debat niet aan de orde kwam. De redactie vergelijkt die verrassing met de onverwachte afschaffing van de dividendbelasting in 2017: belangrijke keuzes die buiten het publieke verkiezingsdebat om worden genomen, roepen weerstand bij de oppositie en onzekerheid bij burgers op.

De voorgestelde aanpassing betekent in feite een terugkeer naar een eerdere regel: sinds 2013 wordt de AOW-leeftijd gekoppeld aan de levensverwachting (later bijgesteld naar acht maanden extra per jaar levensverwachting). Het huidige plan wil die koppeling strakker trekken, waardoor wie in 1984 is geboren pas op 70-jarige leeftijd AOW ontvangt. Door vergrijzing en een steeds kleiner wordende werkende generatie zijn de kosten van de AOW sterk gestegen; sinds 2001 wordt de AOW niet langer door premies gefinancierd maar uit de algemene middelen betaald.

De hoofdvraag is niet alleen of de maatregel financieel logisch is, maar ook of zij maatschappelijk haalbaar en democratisch gelegitimeerd is. Een hogere pensioengerechtigde leeftijd raakt zwaarbelaste beroepen onevenredig. Bovendien bestaan alternatieven om de AOW betaalbaar te houden — bijvoorbeeld een bijdrage van gepensioneerden, een differentiële AOW gekoppeld aan laatstverdiend inkomen, of aan het opgebouwde pensioen — die een open, voorafgaand verkiezingsdebat verdienden. De redactie pleit ervoor dat zulke ingrijpende keuzes wél transparant en vooraf met kiezers besproken moeten worden.