De aardbevingen in Groningen veroorzaken ook scheuren in de ziel

In dit artikel:

Noordoost-Groningen oogt vredig — blauwe luchten, kerktorens boven kleine dorpen als Loppersum, Zeerijp en ’t Zandt — maar onder die rust gaat al decennia een ingrijpende nasleep van gaswinning schuil. Sinds de jaren tachtig veroorzaakte de exploitatie van het Groningerveld bodemdaling en geïnduceerde aardbevingen; na de doorbraakbeving in Huizinge (2012, magnitude 3,6) werden compenserende maatregelen ingezet, woningen versterkt en in 2024 formeel een einde gemaakt aan de winning. Toch voelen bewoners nog steeds de gevolgen: bevingen komen voor, schade blijft ontstaan en hersteltrajecten slepen jaren aan.

Schade aan woningen is vaak niet meer alleen zichtbaar aan buitenkantsteunen; veel pijn zit binnenin: scheuren in woonkamers en afbrokkelende constructies die de leefbaarheid aantasten. Ruim 80.000 adressen in Groningen en delen van Drenthe, Friesland en Overijssel komen in aanmerking voor schadevergoeding. Het grootste probleem volgens bewoners is niet per se het trillen zelf, maar de langdurige, bureaucratische afwikkeling: traagheid, veel instanties, wisselende schade-experts en ingewikkelde procedures maken dat veel mensen jarenlang in onzekerheid zitten. Dat ondermijnt vertrouwen en levensvreugde; plaatselijke woordvoerder en aktivist Ger Warink zegt dat Groningers „murw gebeukt” zijn.

Persoonlijke verhalen illustreren de frustratie. Bart van de Kleut uit Zeerijp wachtte ruim negen jaar op de versterking van zijn monumentale boerderij; werkzaamheden duren, in zijn geval, een jaar. Diane Groenewold, ook uit Zeerijp, meldde vijftien jaar geleden schade en haar huis is nog steeds niet versterkt. Bewoners klagen dat huurders vaak sneller worden geholpen omdat woningcorporaties sterker kunnen lobbyen, terwijl koophuiseigenaren telkens zelf door een woud van regels moeten laveren. Het gevoel van willekeur — buren die verschillend worden behandeld — zaait sociale wrijving: vriendschappen zijn stukgelopen, buren tegenover elkaar komen te staan.

Onderzoekers en zorgverleners signaleren zware psychosociale gevolgen. Een artikel van het Universitair Medisch Centrum en de Rijksuniversiteit Groningen (eind maart) koppelt stress over de bevingservaringen en de afhandeling aan depressieve en angstklachten; Gronings Perspectief vond dat wie de beving van november 2025 meemaakte meer negatieve gevoelens en slechtere gezondheid rapporteerde. Naar schatting kampen zo’n 20.000 mensen in het gebied met fysieke klachten die indirect verband houden met langdurige stress — bijvoorbeeld diabetes of hartklachten — en enkelen leden ernstige medische problemen door chronische spanning.

Ook de financiën en organisatie roepen boosheid op. Verwacht wordt dat tot 2031 bijna 7 miljard euro nodig is voor schadeafhandeling en versterking. Analyses van onder meer de Algemene Rekenkamer tonen dat in 2023 zo’n 58–59 procent van het gereserveerde budget naar uitvoering en overhead ging — ingehuurde deskundigen, advocaten en projectmanagement — waardoor ongeveer 41–42 procent daadwerkelijk bij gedupeerden terechtkomt. Bewoners vinden dat het systeem te veel tussenpersonen kent en te weinig ruimte laat voor directe, snelle oplossingen; sommigen zeggen liever een som geld te krijgen en zelf een aannemer in te schakelen.

Angst en onzekerheid blijven dagelijks aanwezig. Bewoners vertellen dat elke beving, ook lichte, het hart in de keel doet slaan; het idee dat versterking vooral 'tijd geeft om te vluchten' en geen garantie biedt tegen instorting vergroot de onrust. Tegelijk blijven de meesten in hun dorp wonen: wortels, verbondenheid en gebrek aan aantrekkelijke alternatieven houden mensen vast, ondanks de emotionele en fysieke tol.

Ceremonieel en geestelijk reageren kerken en maatschappelijke organisaties: het platform Kerk & Aardbeving organiseert sinds 2020 jaarlijks een 'Groningenzondag' — dit jaar op 21 juni met het thema 'Op verhaal komen' — om aandacht te vragen, te bidden en ruimte te bieden voor de verhalen van getroffen huizenbezitters. Bewoners benadrukken dat ze niet alleen aandacht voor beelden en politici bij media-optredens willen, maar vooral humane, betrouwbare en snelle afhandeling van hun leed.

Kortom: hoewel de gaswinning is gestopt, blijft de 'trage ramp' in Noordoost-Groningen voortduren. Het fysieke herstel van huizen verloopt langzaam en ongelijk, de verwerkingskosten en organisatie scheppen onvrede, en de psychische en sociale schade bij bewoners is groot. De roep om eenvoudiger procedures, meer menselijkheid en eerlijke, snellere oplossingen klinkt steeds luider.