Compagnie Barrevoet: 'locatietheater' in de kerk, met zielsmuziek en erotisch swingend orgel. Voor de verbinding, om liefde te delen
In dit artikel:
Compagnie Barrevoet toert met Milonge langs oude Friese kerken: een muziektheaterstuk waarin organum en cello samenkomen om emoties te vangen die taal vaak mist. De première vond onlangs plaats in het kleine, schilderachtige kerkje van Longerhouw. Drie spelers bewegen zich door de ruimte — twee van hen bespelen ook instrumenten — en laten een programma horen waarin klank centraal staat en tekst functioneert als verbindende, vaak absurdistische laag.
Peter van der Zwaag (orgel) en celliste/theatermaker Judith Oost vormen het sonore hart. Ze brengen bewerkte werken van Bach, Kurt Weill, Jacques Brel, een fragment uit Sjostakovitsjs achtste strijkkwartet en tangomuziek van Astor Piazzolla: van plechtige, bijna sacraal aandoende tonen tot aardse, zinderende milonga-ritmes. Van der Zwaag laat zien hoe veelzijdig een kerkorgel kan klinken — hij vergelijkt het in wezen met een akoestische synthesizer — en zoekt naar de sensualiteit van een instrument dat mensen meestal met devotie associëren. Friesland herbergt naar zijn zeggen meer dan 250 monumentale orgels; die erfgoedwaarde speelt ook mee in het project.
Oost plaatst het stuk deels in een persoonlijke context: ze groeide op tussen orgelbalustrades — haar vader Gert Oost was organist, musicoloog en componist — en maakte met hem eens een tour langs 29 kerken. Die ervaring voedt nu zowel het repertoire als de keuze om bestaande muziek te bewerken voor de ongewone combinatie cello–orgel. Technisch vergt het spel veel aanpassing: oude orgels stemmen verschillend, reageren op temperatuur en dwingen tot creatief ombouwen van repertoire. Juist daardoor ontstaan verrassende mengklanken; een orgeltoon kan, net als een cellotoon, lang aangehouden worden waardoor instrumenten soms bijna samensmelten.
Milonge is vooral geluidsdroom: volgens Oost is de verhouding ongeveer een uur muziek en een kwartier tekst/handeling. De tekstfragmenten, soms in de geest van Wachten op Godot, roeren onderhuidse angsten aan en stellen vragen over destructie en verbondenheid in onrustige tijden. Kunst is voor de makers geen antwoordmachine, maar een middel om vragen op te werpen en verbinding te zoeken — met liefde en muziek als uitweg, zoals de ondertitel van het project aangeeft.
Compagnie Barrevoet werkt vanuit de traditie van locatietheater (in inspiratie verwant aan groepen als Derevo) en verruilt sinds 2017 Oerol voor kerken als speelplek. De volgende reguliere uitvoering is op 29 maart in de St. Margrytkerk in Easterlittens; onder de naam Milonge XL verschijnen ook grotere, locatie-specifieke versies (onder meer 31 mei in de Groate Kerk te St. Jacobiparochie). Een speciale editie in de Pieterskerk Utrecht belicht de muziek van Gert Oost; Van der Zwaag gaat diens werk uitgeven via zijn Boeijenga Music.