Centrum Leeuwarden komt er heel anders uit te zien: klus begint dit voorjaar

In dit artikel:

Dit voorjaar start de grootschalige herinrichting van het Leeuwarder stadshart. Na vervanging van oude gasleidingen begint half mei de herstrating van de Sint Jacobsstraat; die werkzaamheden lopen naar verwachting door tot half juli. Een maand later (augustus) volgt de Peperstraat en het Ruiterskwartier. Eind september start de herbestrating van de noordelijke Nieuwestad, gepland tot half februari; de zuidzijde van de Nieuwestad staat vanaf maart 2027 op de agenda en duurt tot juli 2027.

Wie doet wat: de gemeente voert het project uit onder leiding van wethouders Evert Stellingwerf en Hein de Haan, met programmamanager Hans Faber en projectmanager Jeroen Bos als aanspreekpunten. Al in maart begonnen werkzaamheden betreffen de aanleg van een nieuwe fietsenkelder onder het voormalige V&D-gebouw (ingang naast Costes). Deze stalling krijgt een ‘tapis roulant’ om ook bakfietsen en zware e-bikes naar beneden te krijgen en moet ruimte bieden aan circa 620 fietsen; opening wordt rond de jaarwisseling verwacht.

Bestrating en materialen: de beruchte grijze ‘Chinese’ keien verdwijnen uit de Nieuwestad en maken plaats voor een gemêleerde mix in bruinigere tinten; de definitieve steenkeuze volgt waarschijnlijk in mei/juni, afhankelijk van leverbaarheid. De rode klinkers langs winkels blijken maatverschillen te hebben met de nieuwe stenen en zijn daarom niet inzetbaar in de Nieuwestad, maar die rode stenen worden wél hergebruikt in de Peperstraat, Sint Jacobsstraat en het aanloopstuk van de Nieuwestad (Westerplantage tot Duco Martenapijp). Hergebruik van de grijze keien blijkt lastig: veel stenen zitten in cement vast, hebben een conische en niet-maatvaste vorm, waardoor circulair hergebruik beperkt is en vergruizing waarschijnlijk wordt.

Ontwerp en bereikbaarheid: in meerdere straten komt het trottoir en rijweg op gelijke hoogte om val- en botsrisico’s voor fietsers te verkleinen en de toegankelijkheid voor rolstoelgebruikers, rollators en kinderwagens te verbeteren. Natuurstenen banden dienen straks als afbakening van wandelzones; bestaande stoepranden blijken niet herbruikbaar. In de Sint Jacobsstraat komt voorlopig geen extra groen, behalve één nieuwe boom bij het Gouverneursplein; ondernemers kunnen mogelijk steun krijgen om zelf te vergroenen.

Ruiterskwartier en De Harmonie: De Harmonie (schouwburg) wordt verbouwd van mei tot september; de herinrichting van het Ruiterskwartier start in augustus volgens eerder gepresenteerd plan. De straat krijgt overal gebakken klinkers, de stoep bij Pathé wordt smaller en de terraszijde breder; nieuwe boomgroepen in bakken met bijzondere verlichting komen terug. Bestaande platanen zijn al gesnoeid en worden verwijderd.

Publieke voorzieningen en kunst: nabij de huidige plaskruizen komen twee zogenoemde uriliften — verzinkbare toiletten die ’s avonds omhoog komen en toegankelijk zijn voor mannen en vrouwen; inzetmomenten (bijv. evenementen) moeten nog worden vastgesteld. In de Ipe Brouwerssteeg staat een lichtkunstwerk gepland, dat na afronding van werkzaamheden bij de Friesche Club kan worden aangelegd. Ook bijzondere putdeksels (Oldehove, Leeuwarder Courant, Jabikspaad) worden na de herinrichting behouden en teruggelegd.

Terrassen en uitstraling: de gemeente wil af van het rommelige terrasbeeld dat tijdens corona ontstond. Er komt beleid om hoogwaardig terrasmeubilair en ingetogen schermen te stimuleren zodat terrassen duidelijk onderdeel blijven van de openbare ruimte; overleg met ondernemers loopt en een beeldkwaliteitsplan wordt aan de gemeenteraad voorgelegd.

Andere projecten: STUDIO DL werkt aan nieuwe gevelverlichting voor de Nieuwestad. Ook wordt het parkeerterrein op Bonifatiusplein/Amelandsstraat heringericht tot parkachtig terrein. Daarnaast onderzoekt de gemeente plannen voor andere delen van de binnenstad (zoals mogelijkheden rond de Grote Kerk en nieuwe invullingen voor het Doeleplein).

Samengevat: het centrum van Leeuwarden krijgt de komende jaren een grootschalige make-over met nieuwe bestrating, verbeterde toegankelijkheid, extra voorzieningen zoals ondergrondse fietsparkeergarage en verzinkbare toiletten, en een aanscherping van de openbaar-ruimteuitstraling — deels met circulaire ambities, maar ook met praktische concessies vanwege materiaalbeperkingen.