Cellentekort? Stop stoere praatjes en bouw nieuw: er zijn immers meer dan 20 gevangenissen gesloten | LC commentaar
In dit artikel:
Andere Europese landen gebruikten jarenlang lege Nederlandse cellen: Noorwegen huurde een gevangenis in Veenhuizen en België maakte gebruik van ruimte in Tilburg. Toch besloten eerdere kabinetten, onder meer VVD-bestuurder Fred Teeven, tientallen gevangenissen te sluiten — volgens het commentaar tot 26 — wat heeft bijgedragen aan het huidige tekort aan plaatsen. Vorige zomer was het zo nijpend dat minstens 146 gedetineerden vervroegd vrijkwamen.
De situatie heeft spanningen opgeroepen. PVV-leider Geert Wilders opperde extreme oplossingen zoals meerdere mannen per cel, een voorstel dat binnen zijn partij op kritiek stuitte. Medewerkers ervaren groeiende onveiligheid en stress; een recente NRC-reportage over de gevangenis in Zwolle schetst personeelstekorten en een gespannen werkomgeving. Door die krapte ontstaan vreemde prikkels: soms krijgen gewelddadige gedetineerden een eigen cel terwijl gedetineerden met goed gedrag samen moeten leven met lastige celgenoten. Veel gevangenen kampen bovendien met verstandelijke beperkingen, psychische problemen of drugsverslaving.
Een belangrijke oorzaak is het falen van de maatschappelijke en geestelijke hulp voor verwarde personen: zonder juiste zorg belanden zij in het strafrecht en vullen zij vaak de plaatsen die bestemd zouden moeten zijn voor zwaardere criminelen. Ook ontbreken er adequate plekken voor tbs-patiënten: momenteel zitten circa 270 mensen die volgens rechters in klinische forensische zorg horen nog in gewone gevangenissen.
De nieuwe coalitie belooft investeringen: uitbreiding van celcapaciteit en meer personeel. D66-staatssecretaris Claudia van Bruggen — recent bestuurder van de Mesdagkliniek — krijgt jaarlijks 100 miljoen euro om daaraan te werken. Het commentaar pleit voor bouwen en het verbeteren van zorg voor verwarde personen en tbs’ers, met als doel meer rust, ruimte en veiligheid voor zowel gedetineerden als het personeel.