CDA en SGP, stem tegen straf op barmhartigheid
In dit artikel:
In december keurde de Tweede Kamer een novelle bij de asielnoodmaatregelenwet goed. CDA en SGP stemden mee op basis van de belofte van minister Van Weel dat hulp aan mensen zonder geldige papieren niet strafbaar zal worden vervolgd, zodat kerken en gelovigen kunnen blijven bijspringen. Critici waarschuwen echter dat die geruststelling geen juridische garantie vormt: de uitzondering die de novelle beoogt is in het strafrecht onbekend en de tekst zelf laat veel ruimte voor interpretatie en toekomstige inzet van bevoegdheden.
De Raad van State merkte op dat de wet onduidelijk is; wetgeving hoort gedragingen helder te karakteriseren en dat gebeurt hier niet. Een ministeriële verklaring dat vervolging ondenkbaar is, bindt alleen die minister en beschermt niet tegen een volgende bewindspersoon met andere opvattingen. Juristen wijzen erop dat wie veiligheid wil voor hulpverleners, het illegaal verblijven beter als overtreding (administratieve sanctie) had moeten classificeren in plaats van als misdrijf — een mogelijkheid die in het parlement ter sprake kwam maar niet is overgenomen.
Verschillende vluchtelingenadvocaten en een hoogleraar migratierecht spreken van reële risico’s. Jonas van de Wiel vindt de combinatie van strafbaarstelling en de zwakke vrijwaring van hulpverleners „zeer zorgwekkend” en vreest dat humanitair werk daardoor lastiger wordt. Andrea Pool waarschuwt dat het onduidelijk wordt wat wel of niet strafbaar is, en dat vervolging dus afhankelijk blijft van politieke keuzes. Lineke Blijdorp noemt de plannen „levensgevaarlijk” voor mensen en organisaties die ondersteuning willen bieden. Paul Minderhoud benadrukt dat de wet opsporingsbevoegdheden laat bestaan, waaronder politie-invallen in kerken of woningen bij verdenking van onderdak verlenen, en dat er geen garantie is dat die bevoegdheden niet worden gebruikt.
Politieke leiders van SGP en CDA, Chris Stoffer en Henri Bontenbal, verzetten zich principieel tegen strafbaarheid van hulp: Stoffer stelt dat het onaanvaardbaar is dat het schenken van een kopje koffie of een bed strafbaar zou worden; Bontenbal zegt dat vervolging van hulpverleners strijdig is met CDA‑waarden. Toch is de novelle aangenomen en blijft de bescherming voor hulpverleners afhankelijk van beleidskeuzes van toekomstige kabinetten.
De auteur, mr. Jan de Beer — initiatiefnemer van een door ruim duizend geestelijken gesteunde oproep tegen strengere asielregels — concludeert dat de wet ondeugdelijk is en roept SGP- en CDA-senatoren op verantwoordelijkheid te nemen en het wetsvoorstel te verwerpen. Zonder onomstotelijke, juridische uitsluiting van strafrechtelijke aansprakelijkheid blijven hulpverleners kwetsbaar.