CDA de grootste 'landelijke' partij met winst in vijf gemeenten, GroenLinks-PvdA verliest derde van de zetels
In dit artikel:
In Fryslân tekenen zich bij de gemeenteraadsverkiezingen duidelijke verschuivingen af: van de 410 raadszetels in de provincie komt het CDA voorlopig uit op 71 zetels (ruim 17%) en is daarmee in vijf gemeenten de grootste partij: Súdwest-Fryslân, Harlingen, Smallingerland, Tytsjerksteradiel en Noardeast-Fryslân. Daarmee bouwt het CDA zijn positie ten opzichte van 2022 verder uit.
De linker-samenvoeging GroenLinks–PvdA viel tegen: zij is alleen in Leeuwarden de grootste geworden, maar verloor daar en elders aanzienlijk aan stemmen (in Leeuwarden ruim 6.500 stemmen minder dan in 2022). Verliezen waren ook groot in Heerenveen (fractiegrootte gehalveerd) en Súdwest-Fryslân.
De VVD groeide licht: één zetel netto meer in de provincie. De liberalen deden het vooral beter in Leeuwarden, Waadhoeke en meerdere kleinere gemeenten, maar noteerden ook krimpen in onder meer De Fryske Marren, Weststellingwerf en Heerenveen.
Regionale partij FNP blijft in twee gemeentes (Achtkarspelen en De Fryske Marren) de grootste, maar boekt totaal een stevige terugval: van 49 naar 41 zetels. ChristenUnie leed een forse nederlaag en verloor 8 van haar 26 Friese zetels; in meerdere gemeenten werden fracties gehalveerd of ingekrompen. De SGP profiteerde lokaal van dat verlies, onder meer met een nieuwe zetel in Smallingerland en behoud in Dantumadiel.
D66 breidt zijn lokale vertegenwoordiging uit met vier zetels; winst kwam onder meer in Leeuwarden, De Fryske Marren en Súdwest-Fryslân. BBB wist in zes van de acht gemeenteraden waar het meedeed binnen te komen en veroverde in totaal elf zetels. Forum voor Democratie boekte de grootste relatieve winst: van vijf naar negentien zetels, met minstens drie zetels in elke gemeente waar het deelnam.
Kleinere verschuivingen: SP blijft op vijf zetels en keert terug in Leeuwarden; JA21 en de Partij voor de Dieren debuteerden in de Leeuwarder raad (JA21 veroverde twee zetels); PVV groeide lokaal, onder meer twee zetels in Súdwest-Fryslân en een extra zetel in Achtkarspelen.
De uitslagen tonen een fragmentering van het stemgedrag in Friesland, waarbij landelijke trends en lokale dynamiek elkaar beïnvloeden.