Britse kunstenaar Winnie Herbstein (36) denkt na over gemeenschappelijke woonvormen en exposeert daarover, in Keunsthûs Syb
In dit artikel:
De Britse kunstenaar en filmmaker Winnie Herbstein (36) werkte als artist in residence meerdere keren in Keunsthûs Syb in Beetsterzwaag en rondt daar nu een expositie en bijbehorende film af met de titel We Need To Speak About Living Room. Haar project, te zien van 28 maart t/m 27 juni in Kunsthuis Syb, onderzoekt wonen als praktijk en als sociale vorming: hoe mensen samenleven, welke regels en rollen ontstaan in gemeenschappen, en welke parallellen er zijn tussen hedendaagse woongroepen en historische collectieven.
Herbstein combineert eigen veldwerk in Friesland met archiefonderzoek (o.a. Fries Film & Audio Archief en Tresoar). Ze onderzocht uiteenlopende voorbeelden van collectief wonen: de Anarchistische Camping in Appelscha, het Leeuwarder jongerencentrum Hippo, krakersgroepen, veenarbeidersgemeenschappen en de zeventiende-eeuwse labadisten in Wieuwerd. Ook bezocht ze de Ecokathedraal in Mildam, waarvan de structuren haar deden denken aan plaggenhutten van turfstekers. Fragmenten uit deze archieven zijn verwerkt in de film, die het centrum van de tentoonstelling vormt.
Centrale scènes in de film zijn een nagespeelde, ‘ruimtelijke’ rollenspel-therapiesessie (familie-opstellingen) rond een Utrechtse woongroep uit de krakersscene. Die sessie legt archetypen en spanningen bloot: wie wil samenwerken met projectontwikkelaars, wie is uitgekeken op het collectief, wie neemt taken op zich en wie houdt vast aan onwrikbare principes? Herbstein gebruikt die dynamiek om bredere thema’s aan te snijden: schuivende ideologieën, machtsverhoudingen en de hedendaagse wooncrisis, waarin vooral jonge generaties in stedelijke gebieden vaker gedwongen worden om samen te wonen.
Een opmerkelijke verhaallijn verbindt deze moderne conflicten met het lot van Johann Graf, een ex-labadist die in de zeventiende eeuw uit zijn gemeenschap werd verstoten en gedetailleerde plattegronden en tekeningen naliet. Herbstein legt zijn tekeningen over 16mm-beelden van de Ecokathedraal; ze ziet parallellen tussen haar positie als buitenstaander-onderzoeker en die van Graf.
De tentoonstelling is ook materieel van karakter: de film wordt vertoond op een houten stellage en op een oud Hantarex-monitor — materialen die ze in Beetsterzwaag vond of van dorpelingen kreeg. Dat hands-on gebruik van gevonden bouwrestanten weerspiegelt het thema van improviseren met beperkte woonruimte. In interviews benadrukt ze dat er geen eenvoudige antwoorden zijn op beter samenleven; het werk beoogt gesprekken op gang te brengen.
Context: de expositie refereert aan bredere discussies over heteronormatieve woningmodellen en Eurocentrische opvattingen van gezin en huisvesting. Herbsteins titel is ontleend aan een gedicht van June Jordan en wil aansporen tot reflectie en dialoog over hoe we wonen en met wie. Praktische informatie en openingstijden: www.kunsthuissyb.nl.