Brengt Big Tech ons terug naar de middeleeuwen?

In dit artikel:

Reijer Passchier, hoogleraar Digitalisering en de democratische rechtsstaat aan de Open Universiteit, waarschuwt dat digitalisering de machtsverhoudingen sterk naar de kant van Big Tech heeft doen verschuiven. Jan-Peter Soenveld woonde recent een lezing van hem bij en beschrijft Passchiers kernpunten: techbedrijven beschikken inmiddels over financiële omvang en invloed die nationale staten overstijgen, gebruiken lobbykracht om Europese regels zoals de AI Act en de AVG te verzwakken, en stellen via hun platformstandaarden feitelijk hun eigen rechtspraak vast.

Passchier vergelijkt die nieuwe elite met een "tech-adel": bedrijven die als quasi-staten opereren en weinig verantwoording afleggen aan volksvertegenwoordigers. Hun lobby-uitgaven in Europa lopen volgens hem in de honderden miljoenen euro’s per jaar, wat wetgeving aantast en volgens Passchier juridische terugslagen van decennia kan veroorzaken. Hij vreest zelfs dat de democratische rechtsstaat het lastig zal hebben naast deze spelers.

Praktische voorbeelden in Nederland illustreren de zorgen: de NS gaf delen van zijn IT-infrastructuur uit handen en het kabinet greep niet in bij de Amerikaanse overname van een leverancier van DigiD (het Nederlandse digitale identificatiesysteem), ondanks waarschuwingen van experts en vrijwel de hele Tweede Kamer. Tegelijk groeide in 2025 het gebruik van buitenlandse socialmediaplatformen in Nederland.

Passchier pleit voor serieuze Europese regulering en het terugdringen van afhankelijkheid van Amerikaanse tech via Europese alternatieven — desnoods rigoureus. Soenveld besluit met een oproep aan organisaties en burgers: er zijn al voorbeelden van moedige keuzes, en het is nog mogelijk de macht terug te winnen. Welke keuze maakt u?