Bouwen in het Markermeer neemt hap uit Friese waterzekerheid | LC commentaar
In dit artikel:
Een ruime Kamermeerderheid (121 van de 150 Kamerleden) dwong een onafhankelijk onderzoek af naar het plan om wooneilanden in het Markermeer aan te leggen. De motie van ChristenUnie kreeg steun ondanks het bezwaar van minister Elanor Boekholt-O’Sullivan (D66, Ruimtelijke ordening en Volkshuisvesting), die tijdens de besluitvorming benadrukte dat water- en natuurwaarden voorgaan — een standpunt dat botst met de campagne-uitspraak van haar partij over het creëren van nieuwe steden.
De aanleiding is begrijpelijk: het Markermeer/IJmeer ligt in het hart van de Metropoolregio Amsterdam en de woningvraag blijft groot. Tegelijk staat er veel op het spel voor Friesland (en Groningen). Het IJsselmeergebied fungeert als nationale zoetwatervoorraad die, via het waterschap, gebieden in het noorden en veenpolders van water voorziet bij droogte. Zonder die voorraad zouden Friese akkers en natuur veel kwetsbaarder zijn bij perioden met weinig neerslag en hogere verdamping.
Die zoetwatertoevoer komt echter onder druk te staan. Oorzaken zijn onder meer verminderde toevoer door het afsmelten van de Alpen, toenemende watervraag vanuit de Randstad en meer onttrekkingen stroomopwaarts. Met het voortschrijdende klimaat en een groeiend aantal extreem droge zomers waarschuwen experts en eerdere ministers dat Nederland op termijn een extra grote zoetwatervoorraad nodig heeft. Een vorige minister noemde landaanwinning in het IJsselmeergebied onwenselijk, maar legde dat principe niet juridisch vast.
Daarnaast hebben zowel het Markermeer als het IJsselmeer Natura2000-status, wat verslechtering van de natuur juridisch beperkt. Desondanks stellen voorstanders van de eilanden zonder harde onderbouwing dat het effect op waterberging beperkt zou zijn en dat minder open water tot minder verdamping leidt. De krant noemt die redenering ongeloofwaardig gelet op het bestaande kennisbeeld over dreigende zoetwatertekorten.
De conclusie is dat Friesland zich niet zomaar bij deze Kamerkeuze moet neerleggen: voldoende zoetwater is geen nevenzaak maar essentieel, en de komende Deltabeslissing Zoetwater zal hiervoor belangrijke kaders moeten bieden.