Boeren in Aldeboarn-De Deelen bijna los met hogere waterpeilen

In dit artikel:

In Aldeboarn–De Deelen Zuid in Fryslân bereiden 23 boeren zich voor op het structureel verhogen van de grondwaterpeilen in een gebied van circa 2.000 hectare. De Europese Commissie moet nog groen licht geven voor een speciaal Friese compensatieregeling (de Compensatie Systematiek Veenweiden, CSV) voor vermogens‑ en inkomensschade; projectleider Harm Jan Bouwers verwacht voor de zomer duidelijkheid, en Provinciale Staten zullen kort na de zomer formeel volgen. Wetterskip Fryslân heeft al ingestemd, omdat het hier om een definitieve peilwijziging gaat waarvoor een nieuw peilbesluit nodig is.

Als Brussel de regeling goedkeurt, kunnen de betrokken boeren kiezen tussen financiële vergoeding of grondruil. De bedoeling is de gemiddelde grondwaterstand te verhogen van ongeveer 60 cm onder maaiveld naar circa 40 cm; rond natuurgebied De Deelen komen de peilen zelfs naar ongeveer 20 cm onder maaiveld — niet hoger om sterke methaanemissies te voorkomen.

De vertraging van de CSV komt onder meer doordat Fryslân inzet op een lager eigen risico (2% in plaats van het gebruikelijke 5%), wat technisch gezien neerkomt op extra toegestane staatssteun. Voorstanders wijzen erop dat de hogere peilen een maatschappelijk doel dienen: minder CO2-uitstoot uit de veengronden en het tegengaan van bodemdaling.

De gebiedscommissie schat de totale kosten op ongeveer 55 miljoen euro: circa 18,5 miljoen voor compensatie, 10 miljoen voor voorbereiding en onderzoek, en 8,5 miljoen voor een nieuw watersysteem om beter te kunnen omgaan met droogte en piekneerslag. Ook staat een herverkaveling op de planning omdat eigendomsverhoudingen veranderen. Het proces loopt sinds 2016 bottom‑up, met actieve betrokkenheid van boeren, aldus commissievoorzitter Piet Dijkstra en boer Berend Mulder.