Boeren hekelen waarschuwing provincie over bestrijdingsmiddelen bij natuur: 'Jullie gooien hele sector voor de bus'
In dit artikel:
In het provinsjehûs in Friesland luisterden woensdagavond zo’n 125 boeren aandachtig naar een debat over waarschuwingsbrieven die de provincie heeft gestuurd naar grondeigenaren die bestrijdingsmiddelen gebruiken in de buurt van Natura 2000-gebieden. De aanleiding is een handhavingsverzoek van de campagnegroep Meten = Weten, die onderzoek heeft gedaan naar verspreiding van middelen en aantoonde dat middelen tot vier kilometer van landbouwpercelen in natuurreservaten worden aangetroffen. Gedeputeerde Staten besloten daarom 38 eigenaren van percelen binnen die afstand te waarschuwen: zij moeten binnen een jaar aantonen dat hun middelen onschadelijk zijn voor de natuur of stoppen met spuiten; anders volgen handhavingsmaatregelen.
Het debat verliep relatief rustig, onder strikte gedragsregels van de voorzitter, maar de toon van de reacties was scherp. Agrarische belangenorganisaties en individuele ondernemers uitten grote zorgen over de impact van de brief. LTO-bestuur en meerdere boeren noemden de aanpak kortzichtig en vreesden dat dit een lawine aan handhavingsverzoeken zal veroorzaken. Een akkerbouwer uit Holwerd benadrukte dat het verminderen van afhankelijkheid van chemische bestrijding een lang en moeilijk proces is en dat snelle beperkingen ook sociale en financiële gevolgen hebben voor instellingen die grond exploiteren, zoals het Sint Anthony Gasthuis.
Gedeputeerden Friso Douwstra (CDA), Abel Kooistra (BBB) en Matthijs de Vries (CU) legden uit dat zij weinig speelruimte hebben: juridische uitspraken en het voorzorgsbeginsel leggen de bewijslast bij ondernemers om aan te tonen dat hun activiteiten geen schade veroorzaken aan beschermde natuur. De keuze voor een zone van 4 kilometer is gebaseerd op Meten = Weten-onderzoek waarin verontreiniging tot die afstand werd aangetoond; waarom geen grotere zone (zoals 7 km in andere provincies) werd gehanteerd, bleef onderwerp van vragen.
De provincie wil gefaseerd handhaven en koos volgens de gedeputeerden bewust voor een waarschuwing als eerste stap, en werkt samen met andere provincies en het Centrum voor Landbouw en Milieu aan manieren om negatieve effecten te voorkomen. Sommige insprekers herinnerden eraan dat staatssecretaris Silvio Erkens provincies had verzocht terughoudend te zijn en te wachten op een landelijk convenant over reductie van bestrijdingsmiddelen, maar GS zeiden dat ze niet op landelijke afspraken kunnen wachten vanwege wettelijke termijnen en reeds ingediende bezwaren.
Politiek klonk de oproep om in Den Haag en Brussel te lobbyen voor aanpassingen in wet- en regelgeving; anderen waarschuwden dat deze discussie het risico loopt in een juridisch moeras te verzanden, vergelijkbaar met de stikstofproblematiek. De ontstane onvrede blijkt ook uit emotionele uitspraken en het voornemen van betrokken bestuurders om op korte termijn het gesprek bij te leggen en nader overleg te voeren. Context: Natura 2000 is onderdeel van Europese natuurbescherming en het debat raakt bredere spanningen tussen landbouwpraktijken, rechtsgang en milieubescherming.