Biologische klok belangrijk voor gezondheid en productiviteit. Chrono-wetenschapper Marijke: 'Het zou goed zijn als we er meer rekening mee houden'
In dit artikel:
De biologische klok bepaalt veel meer dan alleen of je een ochtend- of avondtype bent. Marijke Gordijn (64), oprichter van het Groningse Chrono@Work, brengt kennis over circadiane ritmes van de wetenschap naar bedrijven en consumenten. Haar bedrijf onderzoekt hoe melatonine, licht en leefpatronen per persoon verschillen en hoe die verschillen invloed hebben op slaap, gezondheid, werkprestaties en zelfs veiligheid.
Chrono@Work werkt vooral B2B en levert contractresearch en advies voor bedrijven zoals Philips en SunLED Life Sciences, sportorganisaties (NOC*NSF) en Defensie. Projecten duren doorgaans een jaar tot anderhalf jaar en variëren van het onderbouwen van de werking van een Wake‑Up Light tot onderzoek naar nabij‑infraroodlicht dat positieve effecten kan hebben op hartslag, immuunsysteem en stemming. De Nobelprijs van 2017 voor werk aan moleculaire ritmes heeft de belangstelling voor chronobiologie en toepassingsmogelijkheden versterkt, net als de consumententrend rond gezondheidstechnologieën (smartwatches, apps, supplementen).
Een belangrijk thema is personalisatie: niet iedereen heeft hetzelfde ideale tijdstip om te eten, slapen, werken of medicijnen in te nemen. Chrono@Work ontwikkelt daarom ook praktische tools, zoals concepten voor slimme horloges die iemands biologische klok in beeld brengen en op basis van verzamelde data voorspellen wanneer iemands melatoninepieken optreden. Met die inzichten kun je routines optimaliseren en volgens Gordijn zelfs levens redden — denk aan het verminderen van fouten door slaaptekort in risicovolle situaties.
Defensie is een voorbeeldklant waar dit grote praktische belang heeft: militaire inzet vereist optimale paraatheid, en inzicht in individuele slaapritmes kan de prestaties en veiligheid verbeteren. Chrono@Work onderzoekt onder meer hoe slaapmanagement tijdens langdurige inzet ingericht kan worden.
Naast B2B is Chrono@Work recentelijk voorzichtig de consumentenmarkt ingegaan met “Sleep in Sync”. Die dienst combineert intake (vragenlijst of interview) met laboratoriummetingen van melatonine via speekselmonsters die de klant op verschillende tijdstippen thuis afneemt. Op basis van de meetresultaten volgt een gepersonaliseerd advies over timing van slaap, lichtblootstelling en eventueel melatoninegebruik. Het bedrijf benadrukt dat ze eerst probeert vast te stellen of klachten echt door het ritme veroorzaakt worden; zo niet, dan verwijzen ze door of geven ze ander advies.
Gordijn, die nog steeds gastcolleges geeft en veel wordt gevraagd als spreker, wil het bedrijf minder aan haar persoon koppelen zodat de kennis institutioneel blijft. Chrono@Work is een klein team (vier medewerkers naast Gordijn) gevestigd in de oude melkfabriek Ommelanden in Groningen.
Kernboodschap: chronobiologie is relevant voor medische behandeling, arbeid, sport en veiligheidssectoren; maatwerk in timing van gedrag en therapie — ondersteund door metingen van melatonine en slimme technologie — kan gezondheid en prestaties aanzienlijk verbeteren. Chrono@Work vertaalt deze wetenschap naar concrete producten en advies, zowel voor organisaties als voor individuele klanten die serieus werk willen maken van hun biologisch ritme.