Bij vrijheid komt het aan op de moed van de gematigden

In dit artikel:

Holocaustoverlevende en schrijver Elie Wiesel herhaalde al in 1999 dat geweld geen waardig instrument is voor jonge activisten en riep op tot andere methoden: dialoog, mededogen en de moed van gematigden om zich openlijk uit te spreken. Zijn waarschuwing staat vandaag in schril contrast met een samenleving waarin smartphones en sociale media echte ontmoeting en luisteren ondermijnen, scheldpartijen normaliseren en het vermogen tot empathisch overleg verzwakken.

De redactie verbindt die gedachte met de jaarlijkse 4-mei-herdenkingen: zij herinneren eraan hoe rampzalig het wordt als staatsordening en minderhedenbescherming verdwijnen — en dat dat proces niet per se van buitenaf hoeft te komen maar sluipend kan ontstaan door onverschilligheid, gemakzucht en het terugtrekken in eigen kring. Welvaart en digitaal vermaak maken het verleidelijk om lastige kwesties te negeren; daarbij is het vooral aan het ‘stille midden’, de gematigden, om betrokken te blijven en redelijkheid te bewaken.

Ook recente publieke momenten benadrukken die plicht: tijdens Koningsdag in Dokkum kreeg Titus Brandsma in een voorstelling symbolisch het woord mee om zich te bemoeien met de maatschappij, en in haar 4-mei-toespraak op de Dam vroeg Dieuwertje Blok zich af of zij zou wegkijken — een vraag die voortdurend herhaald moet worden. De kernboodschap is dat vrijheid geen vrijblijvendheid mag worden; het gaat er niet alleen om waarvan je vrij bent, maar waarvoor je je inzet.