Bij BuurtzorgT komt de psychiatrische hulp thuis. 'Je bent meteen in de wereld van de cliënt'
In dit artikel:
BuurtzorgT brengt gespecialiseerde ggz naar de voordeur: in plaats van dat cliënten naar behandelcentra komen, bezoeken kleine, zelfsturende teams mensen thuis. Dat levert niet alleen meer gemak en minder afmeldingen op, maar ook cruciale informatie over iemands leven — foto’s aan de muur, gezinsdynamiek of de staat van het huis — waarmee behandelaars effectiever kunnen werken.
In Leeuwarden werkt sociaal-psychiatrisch verpleegkundige Laura Cook samen met sociaal-pedagogisch hulpverlener Ilonka Bergsma dagelijks veelal vanaf huis of in de buurt van cliënten. Zij bespreken kort in een klein kantoor hun casussen, laden laptops in de auto of stappen op de fiets en brengen meerdere huisbezoeken per dag. Een bezoek aan “Lotte” illustreert de werkwijze: zij volgde eerder reguliere ggz-behandelingen, maar worstelde met het toepassen van het geleerde in haar dagelijkse omgeving. In haar eigen keuken, met de behandelaars aan tafel, bleek ze opener en minder geneigd zich af te melden — en konden Cook en Bergsma concreet werken aan milderheid en praktische stappen in haar leven. Voor Lotte voelt de thuissetting vertrouwelijker; ze laat er meer van zichzelf zien en ervaart minder drempel om afspraken na te komen.
Psychiater Marc Schoffelen benadrukt dat thuisbezoeken direct zicht geven op de context van een cliënt: je ziet wie er woont, hoe het huishouden functioneert en welke sociale dynamiek speelt. Dat kan belangrijke elementen aan het licht brengen die in een spreekkamer onopgemerkt blijven — bijvoorbeeld de invloed van gezinsnormen op iemands depressie — en zo leiden tot andere interventies, zoals het betrekken van familie.
Organisatorisch onderscheidt BuurtzorgT zich bewust van traditionele ggz-instellingen. Teams van ongeveer acht à negen medewerkers zijn zelfsturend, zonder managers of secretaresses, en delen vaak persoonlijke telefoonnummers met cliënten. Besluiten worden snel in teams genomen, er wordt minder vergaderd en medewerkers regelen veel administratieve klussen zelf. Deze horizontale structuur is geïnspireerd door Buurtzorg, de bekende thuiszorgorganisatie van onder anderen Jos de Blok; BuurtzorgT is in 2012 opgericht door Nico Moleman en De Blok om die aanpak in de gespecialiseerde ggz te introduceren.
De formule blijkt succesvol en groeide de afgelopen 12,5 jaar uit naar tientallen teams door heel Nederland; in Fryslân zijn er inmiddels zeven teams (onder meer in Leeuwarden Noord en Zuid, Drachten en Sneek). Een concreet voordeel is vaak kortere wachttijden dan bij reguliere ggz: bijvoorbeeld twee weken in Leeuwarden Zuid en vijf weken in Drachten, waar de gemiddelde gespecialiseerde ggz-wachttijd tussen de 15 en 28 weken ligt. Tegelijkertijd bestaan er regionale verschillen binnen BuurtzorgT: sommige teams hebben ook langere wachtlijsten (Leeuwarden Noord circa twaalf weken, Waadhoeke Harlingen tot twintig weken).
De uitgangspunten van BuurtzorgT — behandelen in de eigen context, minder focus op diagnoses en sterke lokaal bestuurbare teams — maken behandelrelaties persoonlijker en praktischer. Behandelaars waarderen de autonomie en het directe contact met cliënten, en cliënten ervaren vaak meer betrokkenheid en een grotere kans dat herstelinzichten werkelijk in het dagelijks leven worden toegepast.