Betekent 'Ik begrijp je' echt dat je iemand begrijpt?

In dit artikel:

Gabriël Anthonio, organisatieadviseur en bijzonder hoogleraar, reflecteert op de dubbele betekenis van de uiting “ik begrijp je”. Aan de hand van twee persoonlijke observaties laat hij zien dat die woorden veel verschillende rollen kunnen vervullen: soms geven ze oprechte empathie weer, soms dienen ze als cocon om een gesprek af te sluiten of verantwoordelijkheid af te schuiven.

In het eerste voorbeeld hoort Anthonio in een winkelcentrum een jonge moeder luid telefoneren over de problemen van haar kind op school. De moeder wisselt schijnbaar meelevende opmerkingen af met afstandelijker zinnen waarmee ze het gesprek wil beëindigen — wat aangeeft dat “ik begrijp je” zowel empathie als afwijzing kan maskeren. Een week later staat hij in een winkel bij een geïrriteerde klant die kleding wil ruilen zonder bon en met verwijderde labels. De verkoper houdt de regels aan, de klant eist begrip en wordt uiteindelijk door de politie verwijderd. Medewerkers speculeren dat achter het felle gedrag vaak persoonlijke ellende schuilgaat, zoals financiële stress.

Anthonio pleit ervoor bewuster te letten op hoe we “ik begrijp je” gebruiken: bedoelen we werkelijk te luisteren en verbinden we ons met iemands situatie, of gebruiken we de woorden om het gesprek snel te beëindigen of onze eigen onwil te maskeren? Hij suggereert aandacht voor openheid en echte belangstelling als tegenwicht voor oppervlakkige begripssignalen. Daarmee nodigt hij uit tot reflectie op onze communicatiestijl en op de mogelijke achtergronden van het gedrag van anderen.