Bep (73), Reinder (89), Pieter (84) en Nynke (80) uit Dantumadiel willen wel kleiner wonen, maar er is geen plek
In dit artikel:
In Dantumadiel blokkeert een combinatie van verouderde regelgeving, gebrek aan passende woningen en lokale weerstand de doorstroming op de woningmarkt. Ouderen in dorpen als Damwâld en Rinsumageast willen kleiner wonen, maar vinden geen geschikte alternatieven, waardoor grote gezinswoningen te lang bewoond blijven en jongere gezinnen geen kans krijgen.
Bep (73) en Reinder (89) Roorda uit Damwâld wonen sinds 1979 in een ruim huis met vier slaapkamers, dat nu voor twee mensen veel te groot is. Ze hebben eerder belangstelling getoond voor nieuwe percelen, maar concrete resultaten bleven uit. Ook bezwaar van omwonenden bij mogelijke locaties en het langdurige proces van bestemmingsplanwijzigingen maken verplaatsen lastig. Een concreet voorbeeld is de aankoop van het Teeling-gebouw in Feanwâlden: de bestemming ‘zware industrie’ blokkeert snelle woningbouw en een bestemmingswijziging vergt jaren papierwerk.
Daarnaast speelt de recente maatschappelijke prioritering op het stroomnet een rol: woningen krijgen nu een lagere prioriteit tegenover bedrijven en grote verbruikers, wat nieuwe bouwplannen opnieuw vertraagt. Depraktijk laat zien dat op papier veel mogelijk lijkt, maar dat in kleine dorpen veel stappen elkaar blokkeren — van burenbezwaar tot infrastructuur en bureaucratie.
In Rinsumageast willen Pieter (84) en Nynke (80) kleiner en bij voorkeur gelijkvloers huren, zodat ze hun financiële middelen anders kunnen inzetten. Het lokale sociale leven en verenigingsleven zijn voor hen belangrijke argumenten om in de buurt te blijven; het wegblijven van jongeren door gebrek aan betaalbare woningen bedreigt die leefbaarheid. Veel senioren kiezen uiteindelijk voor aanpassingen aan hun huidige woning (vloervernieuwing, hulp in tuin, slaapkamer beneden) omdat er geen passend alternatief is.
Lokale politiek biedt uiteenlopende voorstellen om het probleem aan te pakken: het CDA wil onder meer twee miljoen euro investeren in Damwâld en initiatieven zoals een Knarrenhof; Gemeentebelangen en Sociaal Links leggen nadruk op meer sociale huur en alternatieve woonvormen; BBB wil sneller bouwen met voorrang voor lokaal gebonden inwoners; FNP, SGP en ChristenUnie pleiten voor kleinschalig, dorpsgericht bouwen, herbestemming en prioritering van inwoners bij nieuwbouw. De voorstellen variëren van coöperatief wonen en erfpacht tot kangoeroewoningen en zorgbuurthuizen.
Kortom: er is grote vraag onder ouderen om te verkleinen en binnen de dorpen te blijven, maar praktische obstakels — regulier planproces, stroomcapaciteit, gebrek aan divers woonaanbod en lokale tegenstand — houden de markt muurvast. Zonder versnelling van bouwprogramma’s en meer verschillende woontypes lopen dorpen het risico op demografische verschraling en verschraling van het verenigingsleven.