Ben jij telefoonverslaafd? Dit zijn de signalen: 'Schermtijd is niet bepalend'

In dit artikel:

Mark Tigchelaar, breinexpert en auteur, stelt dat telefoongebruik pas problematisch wordt als het gedrag verslavende trekken krijgt. Hij noemt vijf duidelijke signalen waaraan je kunt herkennen dat je telefoon te veel invloed heeft.

1) Frequentie van oppakken is belangrijker dan totale schermtijd. In tegenstelling tot hoeveel minuten je per dag op het scherm zit, zegt het aantal keren dat je je telefoon ontgrendelt meer over impulsief gebruik. Kort en vaak scrollen is schadelijker voor je concentratie dan één langere sessie.

2) De telefoon als emotionele verdoving. Mensen gebruiken hun toestel om onaangename gevoelens — stress, onzekerheid, verdriet of vooral verveling — te onderdrukken. Die vlucht naar nieuwe prikkels voorkomt dat je met je eigen gedachten of emoties omgaat en versterkt op lange termijn de afhankelijkheid.

3) Niet kunnen stoppen met korte video's en reels. Short-form content is specifiek ontworpen om telkens een kleine dopaminepiek te geven, waardoor je steeds door wilt blijven kijken. Het steeds moeilijker kunnen neerleggen van de telefoon is volgens Tigchelaar een duidelijk verslavingskenmerk.

4) Altijd de telefoon bij de hand. Als je bij elk vrij moment, bij het stoplicht, op het toilet of zelfs onder de douche automatisch je scherm pakt, wijst dat op verlaagde tolerantie voor ongemak. Verveling is van oudsher een normaal menselijk gevoel, maar smartphones maken die leegte onmiddellijk wegneembaar, waardoor je die tolerantie verliest.

5) Onrust wanneer de telefoon ontbreekt en een leeg gevoel ná het scrollen. Het voelen van paniek bij vergeten of lege batterij en het ‘low’ zijn na lange scrollsessies (het bekende doomscrollen) laten zien dat het gebruik niet alleen gewoonte is maar emotioneel afhankelijk maakt.

Tigchelaar adviseert te leren omgaan met ongemak: bewust momenten zonder telefoon inbouwen en andere invullingen kiezen, zoals lezen, om je heen kijken of even bij je gedachten blijven. Praktisch kun je dat ondersteunen door notificaties uit te zetten, toegang te bemoeilijken en vaste telefonvrije momenten te plannen. Hij benadrukt dat het herstellen van controle vooral gaat over het verdragen van korte periodes van verveling of onrust, in plaats van ze meteen te verdrijven met een scherm.