Beloon doeners, straf vertragers en dan op naar een klimaatbestendig Nederland | LC commentaar
In dit artikel:
Op 20 mei 2024 leidde een wolkbreuk tot grote wateroverlast in Buitenpost; die gebeurtenis illustreert hoe klimaatrisico’s nu vanuit zee, lucht en zon tegelijk toeslaan. Het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) publiceerde onlangs het rapport Voorbij de risico’s: keuzes voor een klimaatbestendige leefomgeving, waarin wordt opgeroepen tot concrete keuzes over wie en hoe beschermd wordt tegen overstromingen, hevige regen, hitte, droogte en verzilting.
Het artikel noemt concrete dilemma’s voor Friesland: bij extreme droogte kan voortgezet verlagen van waterpeilen op veen- en kleigrond tot verzakking van naar schatting 425.000 woningen leiden vóór 2050. Voor hevige neerslag zijn technische oplossingen denkbaar — extra zeegemaal, uitbreiding van boezems, bergingsgebieden en wintervulling van sloten — maar die vragen om schaarse grond en maatschappelijke afwegingen. Bij hitte waarschuwt het PBL dat binnen 25 jaar ongeveer tweederde van de meergezinswoningen tijdens zomerse periodes nauwelijks leefbaar is als niets gebeurt, met name risico’s voor ouderen. Verder staat de beschikbaarheid van zoet water onder druk: herverdeling van rivierwater in Den Haag kan betekenen dat economische centra meer water krijgen ten koste van Friesland en de landbouw.
Het PBL geeft veel aanbevelingen, maar het commentaar in deze tekst mist één type maatregel: harde prikkels om regio’s te versnellen. Als oplossing stelt de auteur een beloningssysteem voor: extra middelen voor regio’s die ambitieus en integraal inzetten op klimaatadaptatie — geen bouw in hoog-risicogebieden, woningen die koel blijven, groene schaduw, en plannen om vitale infrastructuur (drinkwater, stroom, internet) te beschermen — en minder geld voor passieve regio’s. Zo moeten gevolgen van uitstel en getreuzel financieel voelbaar worden, waardoor gewenst gedrag sneller wordt afgedwongen.
Het stuk is een opiniërend commentaar van de Leeuwarder Courant en benadrukt de noodzaak om keuzes te maken en regio’s actief te stimuleren zich te wapenen tegen de meervoudige klimaatdreigingen.