Anton (73) werd geboren in Mata Hari-huis: 'Mijn moeder zei altijd: hier heerst wat'

In dit artikel:

Anton Postma (73) is zijn hele leven gefascineerd door Mata Hari, niet in de laatste plaats omdat hij zelf geboren is in hetzelfde huis aan de Willemskade in Leeuwarden waar Margaretha Zelle als meisje woonde. Postma nam zondag deel aan de eerste van zes stadswandelingen die Historisch Centrum Leeuwarden organiseert ter gelegenheid van Mata Hari’s 150ste geboortedag; zo’n veertig belangstellenden vertrokken in twee groepen.

Gids Anita Helmans leidde de rondgang en vertelde over het levensverhaal van Zelle: geboren in Leeuwarden in 1876, al op vijftienjarige leeftijd vertrokken en later gefêteerd als exotisch danseres onder de naam Mata Hari. In Frankrijk tijdens de Eerste Wereldoorlog werd ze in 1917 door een vuurpeloton geëxecuteerd op verdenking van spionage; over haar rol als dubbelspion bestaat tot op heden geen sluitend bewijs. De wandeling werd ondanks dat in de aankondiging aangeduid met de term ‘veroordeeld dubbelspionne’.

Onder de deelnemers was ook Nel Veldman uit Britsum, die in haar popkoor een lied over Mata Hari zingt op de melodie van Leonard Cohen’s Hallelujah, en voor wie de stadswandeling een manier was om de stad aan de hand van het bewogen levensverhaal te verkennen. Helmans noemt Mata Hari een vooruitstrevende, opvallende vrouw die tot de verbeelding blijft spreken — reden voor de stad en het Historisch Centrum om op 7 augustus, precies 150 jaar na haar geboorte, een herdenking bij haar geboortehuis te organiseren met een lezing van Bearn Bilker en een toespraak van Aed Levverd-voorzitter Roel Sluiter, gevolgd door een speciale editie van de stadswandeling.

Postma deelde tijdens de wandeling persoonlijke herinneringen: Mata Hari woonde met haar moeder en drie broertjes in het pand aan de Willemskade (destijds 30b, nu 30a) nadat hun vader was vertrokken; zijn moeder zei altijd dat “hier heerst wat”. In de jaren zestig vonden hij en zijn vader bij werkzaamheden in de kelder een verborgen luik met zo’n tachtig à negentig flessen wijn — mogelijk de collectie van Mata Hari’s vader — die volgens Postma op een veiling veel zou hebben opgebracht. Hij bezit inmiddels meerdere boeken over haar: “Ik heb wel zeven boeken over haar.” Postma vindt het jammer dat het Willemskade-huis vaak geen vaste plek heeft in de rondleidingen; aan het einde van deze wandeling liep gids Helmans met een deel van de groep alsnog naar dat huis, al kan die extra etappe te ver zijn voor mindervaliden.