Anke (55) uit Nes verloor haar man Gerrit Breteler en werd zelf ziek. Nu is ze programmaleider voor Koningsdag in Dokkum
In dit artikel:
Anke Bijlsma (55) staat aan de vooravond van Keningsdei in Dokkum als programmaleider van het culturele deel van de festiviteiten. De Friese theatermaakster en directeur van Theaterkerk Nes runt ook Grut Winia Cultuurproducties vanaf de boerderij Grut Winia bij Nes; de opdracht om het programma voor Koningsdag te maken kwam vorig jaar via burgemeester Johannes Kramer en commissaris van de Koning Arno Brok, geheimzinnig en eervol. Dokkum is een van de kleinste gaststeden ooit voor het koninklijk bezoek, met smalle straatjes en een verplichte routeduur van ongeveer 850 meter en zo’n twee uur tv-uitzending—een uitdaging waar Anke haar aanpak zorgvuldig op heeft afgestemd.
Het verhaal van haar benoeming heeft iets ontroerends van voorspelbaarheid: in maart 2023, toen ze met haar zoon Hylke op het erf hout stapelde voor de winter, vroeg ze haar ernstig zieke man, kunstenaar en muzikant Gerrit Breteler, of hij een boodschap op een blok hout wilde schrijven. Gerrit overleed op 18 mei 2023. Anderhalf jaar later trokken Anke, Hylke en hun dochter Anne‑Goaitske een precies dat ene beschreven stuk uit de stapel — en vonden daarin woorden die verrassend raak bleken: een paar gezinsvoorspellingen werden werkelijkheid (een kleinkind, een zoon in de geneeskunde) en er stond dat Anke “de leiding krijgt over een heel groot gebeuren”. Die ontdekking heeft voor haar iets bijna mythisch; of het toeval was of niet, het voelde als een bemoediging.
De periode daarna was nijpend: kort na Gerrits overlijden kreeg Anke zelf de diagnose kanker. In plaats van zich terug te trekken, koos ze ervoor om actief te blijven. Buitenwerk, trainingen en zelfs deelname aan een roeiwedstrijd vormden onderdeel van haar herstelstrategie. Ze onderging behandelingen tot mei 2024; een maand later roeide ze in Maasbommel en ervoer dat fysieke inspanning haar vrijheid en veerkracht teruggaf. Sindsdien is haar fysieke toestand verbeterd, al blijft ze medicatie gebruiken en werkt haar herstel van geestelijke wonden nog door. Tegelijkertijd werd ze in juli 2024 grootmoeder van Gerrit‑Durk, wat haar veel steun gaf tijdens de behandelingen.
Als programmaleider heeft Anke grondig voorbereid. Ze bestudeerde eerdere Koningsdagen, sprak met ervaren collega’s (onder meer Esther Russchen uit Doetinchem) en bracht dertig karakteristieke eigenschappen van Dokkum en de regio in kaart. Die kernpunten smolt ze samen tot “het verhaal van Dokkum” op één A4; dat document fungeert als leidraad voor alle voorstellingen, concerten en route-activiteiten die kijkers en bezoekers straks moeten verbinden met stad, streek en geschiedenis. Haar doel is duidelijk: laten zien waar de mensen trots op zijn en Dokkum als etalage voor de regio presenteren—met open deuren en goede voorbeelden van lokale trots.
De persoonlijke achtergrond van Bijlsma verklaart veel van haar drive. Geboren op 8 maart 1971 in Brantgum, groeide ze op aan de Waddendijk en ontwikkelde ze al vroeg een liefde voor taal, theater en de zee. Haar vader, een onderwijzer en amateuracter, bracht haar in aanraking met toneel en lezen. Haar ontmoeting met Gerrit ontstond in dorpsvoorstellingen, waarna een meer dan dertig jaar durende samenwerking en levensgemeenschap volgde. Grut Winia, de boerderij uit 1768, is het creatieve hart van hun gezamenlijke leven: schilderijen, teksten en theaterproducties vonden daar hun thuis.
Na het verlies van Gerrit en haar eigen ziekte hield Anke vast aan rituelen en kleine symbolen: een klein wit houten speelgoedpaardje dat ze tijdens de chemo’s vasthield, staat nu op de schoorsteenmantel vlak bij het beschreven stuk hout van Gerrit. Ze zoekt troost in religieuze beelden op haar eigen manier en in het buitenzijn: “Lûk dy gordinen iepen” — een motto dat terugkeert in hoe ze leven en werk wil vormgeven: laat zien waar je voor staat en wees deel van de gemeenschap.
Praktisch gezien is ze momenteel druk met de laatste details van het Keningsdei-programma; ze werkt veel vanuit het café van hotel Abdij op de Markt en vanuit vergaderingen op het gemeentehuis. Daarna wil ze wel even gas terugnemen, al is het onwaarschijnlijk dat ze langdurig stilzit: plannen voor het Zwanenmeer bij het Lauwersmeer en een nieuw initiatief, Waddenfest — een groots driejaarlijks evenement langs de Waddenkust — getuigen van blijvende ambitie. Thuis op Grut Winia is er altijd werk en leven: kleinkinderen, dieren (pauwen, parelhoenders, honden) en nieuwe projecten houden haar betrokken bij zowel het dagelijkse als het culturele leven van de regio.
Kort samengevat: Anke Bijlsma combineert persoonlijke tragedie en herstel met professionele toewijding. Haar rol als programmaleider voor Koningsdag in Dokkum is voor haar zowel een bekroning van haar culturele werk als een kans om de noordoost-Friese identiteit op het nationale podium te tonen — een opdracht die ze met energie, vakmanschap en een diepgevoelde verbondenheid met de streek aanpakt.