Amerikadeskundige Jelte Olthof: 'Vertrouwen komt te voet en gaat te paard'

In dit artikel:

Jelte Olthof, universitair docent Amerikanistiek aan de RUG, waarschuwt in zijn wekelijkse commentaar dat de Amerikaanse justitie onder president Trump sterk gek politiciseerd raakt. Centraal staat Trumps plan voor een slushfund van bijna 2 miljard dollar om mensen te steunen die zich benadeeld voelen door de Biden-regering; door stevige kritiek en een zwakke juridische onderbouwing lijkt hij dat plan nu deels in te trekken. Olthof plaatst die ontwikkeling tegen de achtergrond van de naderende tussentijdse verkiezingen en een bredere ontwrichting binnen het ministerie van Justitie.

Sinds Trumps aantreden zouden zo’n 10.000 medewerkers — ongeveer een vijfde van het personeel — zijn vertrokken, vaak omdat procedures worden genegeerd en juristen niet langer willen meewerken aan politieke vervolgingen. Die leegloop zorgt voor onderbezetting in afdelingen en een toename van fouten bij het handhaven van wetten. Olthof trekt een vergelijking met het Nederlandse toeslagenschandaal: interne kritiek werd toen weggedrukt en falen verzwegen; in de VS raakt ook het vertrouwen van rechters beschadigd omdat overheidsjuristen minder vanzelfsprekend als neutraal worden gezien.

De situatie leidt tot een vicieuze cirkel: rechters die misstanden signaleren worden door het ministerie weggezet als politiek geëngageerd, waardoor het vertrouwen verder afneemt. Voor gewone Amerikanen betekent dit slechtere handhaving van wetten en een juridisch stelsel dat kwetsbaarder is voor politieke machtswellust.