Amerikadeskundige Jelte Olthof: 'Gerrymandering on steroids heeft met democratie weinig te maken'

In dit artikel:

Jelte Olthof, universitair docent Amerikanistiek aan de Rijksuniversiteit Groningen, waarschuwt dat de Amerikaanse democratie in aanloop naar de midterms in november verder verzwakt door grootschalige gerrymandering. In de VS vertegenwoordigt elk parlementslid een geografisch district, en staten hebben veel vrijheid bij het tekenen van die grenzen. Politieke partijen misbruiken die vrijheid om kiesdistricten zó te herschikken dat hun eigen kiezers geconcentreerd of juist verspreid worden, waardoor tegenstanders structureel worden benadeeld.

Een recente uitspraak van het Amerikaanse Hooggerechtshof schafte de verplichting af dat met name zuidelijke staten kaarten vooraf moesten laten goedkeuren om te voorkomen dat Afro-Amerikaanse stemmen gefragmenteerd raakten. Direct daarna kondigden staten als Florida, Louisiana en vooral Texas hertekeningen aan; in Texas lijkt de nieuwe indeling te leiden tot een overwicht van zo’n 30 van de 38 zetels voor Republikeinen. Ook Democratisch bestuurde staten zoals Californië passen grenzen aan om hun positie te beveiligen.

Olthof stelt dat dergelijke manipulaties de invloed van kiezers uithollen: stemmen worden kunstmatig verdeeld of samengevoegd, waardoor de samenstelling van het Congres geen betrouwbare afspiegeling van de samenleving meer is. Wat ooit al problematisch was, escaleert nu tot een “gerrymandering on steroids” die verkiezingsuitslagen de facto kan bepalen vóórdat er een stem is uitgebracht — een ontwikkeling die op termijn schadelijk kan zijn voor het Amerikaanse kiesstelsel.