Amerikadeskundige Jelte Olthof: deal tussen VS en Iran is zeer broos

In dit artikel:

Universitair docent Amerikanistiek Jelte Olthof bespreekt een recent principeakkoord tussen de VS en Iran dat zondag is bereikt en naar verwachting vrijdagochtend in Genève wordt ondertekend. Kernpunt is dat Iran zijn voorraad hoogverrijkt uranium zal verdunnen tot ruim onder 4 procent — een niveau geschikt voor kernenergie maar niet voor wapens — hetzelfde randpercentage dat ook in het 2015‑akkoord van Obama (ongeveer 3,7%) stond. Trump, die dat eerdere verdrag in 2018 verliet, ziet dit nu als een politieke triomf.

Het akkoord omvat verder het opheffen van blokkades bij de Straat van Hormuz en Oman, een tijdelijk staakt‑het‑vuren van zestig dagen en afspraken over herstelbetalingen en het vrijgeven van ongeveer 24 miljard euro aan Iraanse tegoeden. Veel details moeten vrijdag nog blijken. Wat niet is bereikt, stelt Olthof, is wat Trump en met name Israël nastreefden: regimewisseling in Teheran. Het islamitische bestuur lijkt juist versterkt uit recente confrontaties te komen; massale binnenlandse omwentelingen bleven uit.

Olthof voorziet een fragiel akkoord dat gemakkelijk kan ontsporen. Hij wijst erop dat bepalingen over Israël en Libanon weinig concreet lijken, waardoor Israël mogelijk formeel akkoord zegt maar intussen met geweld blijft optreden tegen Hezbollah in Zuid‑Libanon — een patroon dat ook bij het Gaza‑akkoord zichtbaar was. De belangen van premier Netanyahu en president Trump lopen uit elkaar: Netanyahu wil hard blijven optreden tegen Iran en zijn bondgenoten, terwijl Trump vooral rust zoekt richting de tussentijdse verkiezingen en stabiele olie‑ en gasmarkten. De auteur sluit met de vraag hoe lang Iran dergelijke halfslachtige ontspanningsmaatregelen zal accepteren.