Altijd hoge opkomst in Us Doarpshûs van Gaastmeer. 'Je wurde mist as je hjir net komme.'

In dit artikel:

In het Friese dorp Gaastmeer kwam bij de landelijke verkiezingen in oktober vrijwel iedereen opdagen: van 222 stemgerechtigden stemde 221 (99,4%). In dorpshuis Us Doarpshûs leidt stembureauvoorzitter Cees van Mourik de organisatie en hoopt hij dat bij de komende gemeenteraadsverkiezingen zo’n 70 procent van de inwoners gaat stemmen. Het dorp kreeg ooit een oversized rood stempotlood cadeau als waardering voor de uitzonderlijk hoge opkomst.

De hoge deelname wordt toegeschreven aan het kleinschalige, hechte karakter van Gaastmeer: veel verenigingen, onderlinge sociale controle en gewoonte maken dat mensen elkaar stimuleren om te stemmen. Waar in de gemeente Súdwest-Fryslân gemiddeld zo’n 55 procent opkomt, was het percentage in Gaastmeer bij de gemeenteraadsverkiezingen van 2022 al 76 procent. Stembureaulid Kees van der Schoot noemt het bekendheidseffect: wie niet stemt, valt op.

De inzet van vrijwilligers is zichtbaar: drie stembureauleden beginnen om zeven uur om half acht te openen en verwachten rond 23.30 uur klaar te zijn; een vierde wisselt later in zodat iemand altijd pauze kan nemen. Op de stemochtend passeert een bont gezelschap: leden van de buitengymclub, ouderen met rollator en recente dorpsbewoners. Enkele persoonlijke verhalen illustreren motieven en zorgen: een 82‑jarige stemt graag om de jongere generatie kansen te geven; een nieuwkomer kiest op basis van dorpsbelangen en programma’s; een stemmer maakte zich kort ongerust omdat haar telefoon leek te zijn gehackt maar werd gerustgesteld.

Naast gemeenschapszin speelt actieve aanmoediging een rol: stembureauleden en dorpsgenoten spreken anderen persoonlijk aan — na de kerk, bij biljartclubs of thuis — om deelname te bevorderen. Dat gezamenlijke netwerk blijft de belangrijkste verklaring voor de uitzonderlijke opkomst in Gaastmeer.