Altijd gedoe bij de zelfscan. Winkeliers grijpen naar nieuwe technologie om dieven te pakken
In dit artikel:
Zelfscankassa’s hebben in supermarkten klanten in potentiële verdachten veranderd en winkeliers in toezichthouders. Retailers melden — al is het vaak op basis van aannames — dat winkeldiefstal sinds de invoering van zelfscannen zou zijn gestegen van zo’n 1 naar 2 procent van de omzet, wat neerkomt op ongeveer een miljard euro per jaar. Voor sommige ketens en zelfstandige ondernemers kunnen zulke verliezen het verschil tussen winst en verlies betekenen, waardoor er veel interesse is voor technologische oplossingen.
Bedrijven zoals het genoemde Big Brother adverteren met het ‘intelligent’ analyseren van camerabeelden en leveren systemen die niet alleen shoppers maar ook kassamedewerkers volgen. Technology suppliers zoals Nedap ontwikkelen eveneens sensoren en trackertjes om producten te volgen; die waren lange tijd te duur voor tienduizenden snel roterende supermarktartikelen, maar blijken bruikbaar voor dure artikelen. Met zulke apparatuur kan een medewerker ingrijpen als een product wel de kassastreek bereikt maar niet is geregistreerd, waardoor de pakkans toeneemt zonder dat de winkel direct hard optreedt.
De combinatie van gemak en minder toezicht heeft volgens branchekenners nieuwe vormen van kleinschalige opportunistische diefstal opgeleverd—van studenten die bewust ‘zelfscanbonussen’ claimen tot klantparen die met volle wagens proberen weg te lopen; recent werd bijvoorbeeld een vrouw gearresteerd die samen met een handlanger boodschappen ter waarde van duizend euro probeerde te ontvreemden. Tegelijkertijd levert de onduidelijkheid tussen vergissing en opzet spanningen op bij personeel: sommigen gaan fanatiek achter vermeende dieven aan, anderen vermijden confrontaties.
Een recent concreet voorbeeld is TU/e-professor Maarten Steinbuch, die na een steekproef ontdekte dat hij 43 euro te weinig had betaald bij Albert Heijn en vervolgens een winkelverbod van 24 maanden kreeg. Hij zegt ten onrechte op de techniek te hebben vertrouwd en mist menselijke maat bij foutenafhandeling; sindsdien vermijdt hij zelfscanners. Technologie-experts verwachten echter niet dat consumenten terugwillen naar rijen bij de kassa, waardoor zelfscans en surveillancesystemen naar verwachting blijven groeien—met mogelijke kosten die uiteindelijk in de prijzen van boodschappen terugkomen.